Monday, June 18, 2018

Knorpot


Deur Karoo Griffel

Die vlamme uit die brandput wat as die Van Asse se buite braai dien, brand hoog en helder.  Daar is ‘n gesellige atmosfeer  wat oor die groep vriende hang.  Die doel van die ronde voete-vuur is dat almal in ‘n sirkel sit en dit een groep uitmaak, maar soos altyd het afparing klaar plaasgevind en sit mense by diegene waarmee hulle meer in gemeen het en dus is daar weer meer as een gesprek rondom die vuur aan die gang.  Die helderrooi vlamme gooi  skadu’s  van die mense na buite die ligkring.  Hoewel  Andries  omring is van geselsende mense, is sy gedagtes nie hier nie.  Die skadu’s  lyk vir hom soos die animasie deel van die musiekfilm van Pienk Floyd:  “The Wall”.  Langnek mense met lang arms wat vloeiend saam met die maat van die “gesels” beweeg.   Die oomblik toe hy die vergelyking, in sy kop gemaak het tussen die skadu’s en die film, het hy opeens besef hoe min hy met ander in gemeen het.   Selfs in ‘n groot groep soos hierdie.  Niemand anders sou die vergelyking kon tref nie.  Hulle onthou of ken seker nie eens die musiek nie.
Andries kyk weer na die groep, en dit is duidelik hoe dié soort afparing werk.  Elkeen sit by sy gelykes soos wat hulle hulself in die sosiale stand van die dorp sien.  Uiteenlopende gesprekke:  die mans praat altyd óf oor sport óf oor hul eie, “ nie altyd so goed ingligte”,  opinie van die politiek,  terwyl die vroue oor kinders, skool of kindersport gesels.  Dan is daar natuurlik altyd die standard porsie skinder oor iemand.  Gewoonlik ook  sonder om al die feite te ken.   Daar word wel elke nou en dan iets van die een kant van die vuur na die anderkant  aan iemand gesê.   Daar sal terug geantwoord word en daar sal ‘n ligte geskerts ontstaan, wat vinnig weer opdroog en die groepies gaan weer aan met hul geslote gesprekke.   As jy fyn luister na dit wat so oor die vuur heen gesê word,  kan jy meestal die ligte angel raak hoor wat aanleiding tot die woorde gegee het, dat dit meestal  iets was wat die een groep oor iemand in die ander groep gesê het, en dit dan gebruik is om die hele geselskap daarvan bewus te maak. Die Engelse spreekwoord, “many a true word is spoken in jest” kom by Andries op.
Andries maak homself gewoonlik nie deel van die gesprekke nie.  Hy luister maar met so halwe oor na wat gesê word.  Hy sit eerder met sy eie gedagtes.  Hy hoor elke nou en dan sy naam, wat lyk asof iemand hom in die gesprek wil insluit.  Dan kyk hy maar op, lig sy bier en glimlag.  Gewoonlik sal hy dan iets niksseggends sê soos:  “ Ja, dit is maar die lewe né!”  Dan word hy  weer vir so rukkie  uitgelos. Hy besef skielik dat dié soort samekomste en geselsies hom eerder irriteer.  Dan wonder hy hoekom hy nog na dié soort goed toe genooi word?  Of nog beter, hoekom hy dit nog aanvaar.
Hy fokus weer op die animasie karakters  wat die vlamme aan die buitekant van die geselskapskring gooi.  In sy verbeelding is hulle nou die gaste. Net soos in die film altyd gereed  om sy lang nek soos die van ‘n “praying mantis”,  na die skadukarakter  langs hom te draai in ‘n doodspel gelyk aan die parings-aksie van die mantis.  Andries is in sy  gedagtewêreld vasgevang  dat hy nie agterkom hoe die geselskap rondom die vuur stil raak nie.  Eers toe hy die gasvrou, Chané, se skerp stem hoor, let hy ook die laatkommer tot die braai op waarna almal nou sit en kyk.   Chané  het intussen opgespring en stap nou met oop arms na die vroutjie toe.  “ Hallo Petro!  Ek het begin dink ons gaan jou nie meer vannaand sien nie”.  Die nuwe aankomeling antwoord haar sag terug en Andries kan nie hoor wat sy sê nie.  Chané vat haar egter aan die arm en stap met haar tot so na as moontlik aan die middle van die groep.  “Verskoon tog almal, kan ek julle voorstel aan Petro, my nuwe kollega, en  Petro, hierdie, sê sy terwyl sy met haar hand na almal rondom haar wys, is ons vriendegroep.  Jy sal hulle maar een-een so deur die loop van die aand beter leer ken.  Wat drink jy?”  vra sy en lei Petro na die kroeg.  Andries het die heel tyd na haar sit en kyk en kyk haar dan ook nou agterna.  Sy is seker so middel-dertig as hy moet raai. Lang ligte-rooi hare en goed gebou.         
Andries vind dit nou amusant om te sien hoe Petro haar duidelik teen haar sin deur Chané  laat rondlei van die een groep na die ander.  Dan skielik as iemand haar naam roep,  los sy Petro net so om eers aan die vriendin aandag te gaan gee.  Petro staan nou alleen, minder as twee tree van Andries  af, en aan haar uitdrukking kan hy sien dat sy nie beïndruk is met hoe sy soos ‘n warm patat gelos is nie.  Hy besef dat die vrou nou in die middel van ‘n klomp mense staan wat sy glad nie ken nie, en wat in alle geval almal weer met hul eie gesprekke aan die gang is.  “Hallo Petro”, sê hy nou hard genoeg vir haar om te hoor.  Hy trek die stoel naaste aan hom met sy voet nader en beduie daarna.  “Kom sit.  Dit lyk asof Chané nie onthou het om jou aan my voor te stel nie.”  Nou staan hy op, steek sy hand na haar uit en stel homself voor.  “ Andries.  Kom sit”.  “Petronella.  Petronella de Kock”, sê die vrou en neem sy hand. Toe hulle sit vra Andries, ” Ek dag Chané  sê jou naam is Petro?”.  ”Sy het, maar my volledige naam is Petronella.  Ek weet nie hoekom almal dit altyd wil afkort nie”.   “Seker maar omdat sy bang is jy dra jou dood aan so swaar naam.  Ek meen, kyk hoe klein is jy.”  Andries kan sien dat sy glimlag.  Dan verduidelik sy:  ”My pa het my naam gekies, en hy is groot oor Afrikana.  Hy glo mens moet jou kinders ordentlike Afrikaanse name gee.  Verder glo hy jy gebruik die naam op jou doopseël.”  Waar sy nou langs hom sit, kyk sy hom vas in die oë.  “En jy is Andries . . . ? ”.   Andries voel of hy kan uitbars van die lag.  Die ironie is net te veel.  “Wel jy weet ek is Andries en as jy nou lag is die gort gaar.  Ek heet Andries Pretorius. Gmf, Afrikana!”  Petronella se klokhelder lag styg bo die geselskap om die vuur uit.  Almal is skielik weer stil soos toe sy ingekom het, en al die oë is op hulle.  Dit het lanklaas in die groep gebeur dat Andries iets sê wat iemand so kan laat lag. Daar kom weer die onmiddellike aanmerkings uit verskillende oorde na hulle toe.  Theuns, die prokureur van die dorp laat so onderlangs hoor:  ”Stadig Andries, ons wil haar ook nog leer ken.”  Andries lig weer sy glas vir die mense, glimlag en laat iets hoor wat klink soos:  “Dis die antwoord.”   Dan rig hy weer sy aandag op Pertonella.  Hy kan sien dat Petronella ongemaklik is met almal se aandag op hulle.  Gelukkig is die groep so op hulself gefokus dat hulle onmiddellik weer in hul eie gesprekke verdiep raak.  Andries kan egter sien hoe baie van die manne nou onderlangs met meer aandag na Petronella kyk.  Dit is Pertonella wat eerste praat.” ‘Skuus Andries, maar jy moet beken dit was nogal snaaks.  Ek kon nie help nie.”  Sy glimlag weer vir hom en hy kan voel dat die atmosfeer tussen hulle weer herstel het.   Andries glimlag ook nou opreg vir haar.  “Jy is reg, dit klink of ons twee uit ‘n Voortrekker storie kom.”  Dié slag lag albei.  Net sagter om nie weer almal se aandag op hulle te vestig nie.
 Sommer gou  gesels die twee heel onderhoudend.  Andries leer dat sy , soos Chané, ‘n kopie-leser is by dieselfde  uitgewersfirma in die stad, en dat sy haar werk oor die internet ontvang en weer so terug stuur.  Daarom dat sy nou in die klein dorpie kan woon.  Sy het haar graad in BA Tale en later joernalistiek in Pretoria  verwerf en daarna Kaap toe verhuis.  Nou woon sy hier.  Op sy beurt vertel Andries dat hy al jare hier woon.  Hy skryf kortverhale en gedigte.  As stokperdjie doen hy houtwerk en ander handwerk.  So iets van als om die pot aan die kook te hou.
So deur die loop van die aand het iemand borde in hul hande gesit, klaar opgeskep.  Andries is gewoond daaraan.  By elke braai sorg iemand se vrou so ongemerk vir hom.  Andries het vir hul elkeen nog ‘n bier gaan haal.  Hulle het vir mekaar dinge oor hulself en hul lewens vertel wat normaalweg nie sommer so oorvertel sal word nie.  Eers toe hulle bewus word van gaste wat begin vertrek het Andries op sy horlosie gekyk.  Dit was al na twaalf.  Hulle het beide verbaas reageer oor die aand wat so vinnig verby gegaan het.  Andries het lank laas ‘n aand so geniet.  Hy was half ontevrede dat hy moet huis toe gaan. Tog staan hy ook maar op en bied haar sy hand aan om haar op te trek.  Sy vat dit gemaklik en toe sy opkom was sy so effe nader aan hom as wat beide bedoel het.  Andries hou haar hand vas, en vra haar nou direk:  ”Gaan ons môre koffie drink?”  Sy het geglimlag en haar hele uitdrukking het ja gesê.  Op pad terug huis toe het Andries weer aan haar gedink.  Haar eerlike opregtheid was so vars.  Die manier waarop sy oor iets praat sonder om te oordeel of te na te kom.  Haar glimlag.  Dan amper net so belangrik, sy is opreg Afrikaans.  Nou glimlag hy breed  so alleen in sy trokkie.  Gmf, wonder wat haar “Afrikana” pa te sê sal hê oor Petronella Pretorius?

Monday, January 9, 2017

Verkeerde visse vang nie

Salomie lag weer hard en uitbundig oor iets wat iemand sê.  Gerber kyk so onderlangs na haar.  Sy is darem wraggies mooi.  Hoe sy en Hannes by mekaar uitgekom het weet hy nou al, maar hoe hulle by mekaar bly sal hy nooit verstaan nie.
Gerber en Hannes was saam in die weermag.  Het mekaar daar leer ken en nog altyd goed klaar gekom.  Hannes is die ernstiger een en Gerber meer impulsief en doen dinge in die oomblik.  Salomie was maar sewentien toe sy en Hannes die eerste maal kontak gemaak het.  Sy het besluit om haar goeie daad te doen en in die Hoekie vir Eensames te plaas dat sy graag met ‘n troepie op die grens wil korrespondeer.  Hannes het geantwoord en drie jaar later is hulle getroud.   Salomie  is die impulsiewe een in hul verhouding.  Hannes moet haar altyd terughou.  Hulle is nou al amper vyf jaar getroud en daar is nog steeds geen kinders nie – Hannes wil eers die huis afbetaal en finansieel sterk staan.
Hannes word vandag een en dertig.  Hy het so paar vriende genooi vir ‘n braai.  Almal sit gesellig onder die lapa en gesels terwyl die kinders en so paar van die vrouens in die swembad baljaar. Salomie staan in haar tweestuk tussen die ouens by die kroeg.  Hannes staan met iemand voor die braai en gesels.  Die een ernstig, die ander uitbindig.
Gerber kan sien dat elke slag as Salomie so lekker lag, Hannes in haar rigting kyk.  Hy is so half jaloers op haar en hou nie van die aandag wat die manne aan haar gee nie.  Salomie aan die ander kant floreer op die aandag en flirt openlik met die ouens.
Gerber het nog nie getrou nie.  Hy is die enigste losloper in die vriendegroep en die meeste van die mans staan maar vinnig nader as Gerber te veel met hul vrouens gesels.  Gerber is ‘n buitelewe mens en is altyd briun gebrand en baie goed gebou.  Dan is hy nog glad met die mond en weet altyd hoe om die regte goed te sê.  Soms voel dit vir Gerber of Hannes weet hy is so soort van verlief op Salomie.  Dat Salomie dit weet, die weet Gerber beslis.  Sy weet dit en maak ‘n punt daarvan om met hom te flirt, behalwe in groepe soos nou, dan probeer sy hom jaloers maak.  Al weet Gerbert dit,  werk dit nietemin baie goed en Salomie geniet dit vreeslik.  Hy gaan haar dit net nie vandag wys nie. Waar hy nou eenkant in een van die dekstoele lê, kan niemand sy oë sien nie.  Hy het ‘n donkerbril op.  Gerber besluit om sy oë toe te maak en dit duidelik te wys dat haar flirtasie met die ander hom nie pla nie.  Dit is mos Hannes se saak om daaroor bekommerd te word.
Salomie het duidelik agtergekom dat hy haar nie meer in die oog het nie.  Gerber kan hoor hoe sy aanmerkings maak oor die “ou man “ wat by ‘n braai lê en slaap.  Hy weet sy doen dit aspris om sy aandag te trek.  Soms voel dit vir Gerber of sy op hom ook verlief is en dat Hannes dit weet.  Maar dié sal niks sê nie, hulle is al te lank vriende.
Skielik voel Gerber hoe iemand ‘n beker vol koue water en ys op sy borskas uitgooi.  Hy vlieg op en almal bars uit van die lag.  Voor hom staan Salomie nog met die beker.  “Nou bars jy!” sê Gerber en peil op haar af.  Rats gooi sy die beker vir iemand naby haar en spring om, reguit swembad toe.  Gerber agterna.  Sy het skaars onder die water in verdwyn toe Gerber agter haar aan duik.  Hy kry haar onder die water beet en weer verbeel hy hom dat sy die een is wat hom nader trek.  Vir ‘n oomblik gee hy in aan sy gevoel vir haar en trek haar behoorlik vas teen hom.  Dit is van korte duur want hulle asem raak op en hulle moet boontoe.  Toe hul koppe deur die water breek staan almal en kyk en aanmoedig. “Vat haar vas, Gerber!  Sy wil mos, Gerber!”.   Almal lag en in die oomblik met hul gesigte so naby mekaar vra sy hier by sy oor, “was dit lekker”?   Gerber weet weer nie of sy na die natgooiery of na die gedrukkery onder die water verwys nie.  Hy het nog sy arm so liggies om haar en sy maak geen beweging om weg te kom nie.  Skielik vang Gerber se oog Hannes waar hy alleen by die braai staan.  Sy gesig wys duidelik dat hy uitgesluit en ontevrede voel.  “Kom beheer jou vrou, my vriend!” skree Gerber vir hom uit die water uit, en weer lag almal.  “Hoekom?” vra Salomie weer hier by sy oor, “is ek te veel hande vol vir jou”?  Gerber kry nie kans om te antwoord nie, maar toe sy uitklim kan hy sien hoe sy omkyk, en hy weet, sy het gehoop dat hy haar nog dophou. 
Hannes roep almal om te kom opskep, en toe almal aan tafel sit, kom Salomie tussen hulle inskuif. “Pasop, ek wil hier langs my man sit”, maar in die proses kom sit sy ook langs hom.  Terwyl Hannes die tafelgebed doen vat almal hande.  Gerber kan voel hou Salomie sy hand vashou.  Amper daarmee speel.
Die ete en die res van die middag verloop lekker en almal geniet hulself.  Soos die gaste begin vertrek, vra Salomie vir Hannes om saam met hulle te stap met die verskoning dat sy nog in swemklere is.  Dit los haar elke nou en dan alleen by hom, en sy maak weer openlik ogies in haar man se afwesigheid.  “Wat doen jy Salomie? “ vra hy haar nou pront uit.  “Wat bedoel jy?” is haar teenvraag.  “Jy speel met vuur en drie mense gaan hul vingers verbrand.  Jy weet ek hou baie van jou, dalk meer as wat ek mag.  Jy moenie die saak aanhelp as jy dit nie bedoel nie”.  “Hou jy nie daarvan nie Gerber?”vra sy en die mondjie en oë maak weer daardie klein hondjie gesiggie wat hom so maklik sag maak.  “Natuurlik hou ek daarvan, jy weet goed.  So, as dit vir jou net n speletjie is, moenie dit aanhits nie”.  “En wie sê ek speel net?”  “Ek soek nie speletjies nie Salomie, ek soek commitment.  As ek jou vat hou ek jou, gaan ons weg en begin ‘n nuwe lewe elders.  Dit is my voorwaardes.  Ek gaan Hannes nie seermaak en dit vir speletjies nie”.   Hannes kom weer aangestap en Salomie kry nie kans om te antwoord nie.
Gerber sit en kyk hoe hy sy arm om sy vrou se skouers sit en hoe sy haar liggies uit dit uit draai.  Hy sien die vraagteken in sy vriend se oë en net daar maak hy ‘n besluit.  “Hannes, vra hy, onthou jy die aanbod wat ek gekry het om in Mosambiek te gaan werk?  Wel ek het besluit om die aanbod te aanvaar.  Ek vertrek oor ‘n maand hier op.”  Hannes lyk dadelik geïnteresseerd en begin hom uitvra. Salomie luister ook na die gesprek, maar Gerber maak geen oog kontak met haar nie.  Gerber drink sy bier klaar en staan op.  “Nou ja, ou vriend, jy moet lekker verder verjaar.  Hoop Salomie gee jou nog jou geskenk!  Ek moet waai.  Daar is min tyd vir my oor”.

Gerber kan sien dat Salomie hom vol vrae aankyk maar hy maak of hy dit nie sien nie.  Hy weet ook dat hy klaar gekuier het by Hannes en sy vrou.  Salomie is die sort vrou wat nooit sal ophou flirt nie. Die man wat sy wil hê, sal altyd die een wees waarmee sy nie getroud is nie.  Hy wat Gerber is het nie lus vir die speletjie nie.  Die see is vol visse en die regte een sal wel eendag aan sy hoek byt.  Tot dan . . . wel, tyd sal maar leer.    

Sunday, January 8, 2017

In die traan op haar wang

Vir die soveelste maal in die laaste ses maande staan Christelle weer voor die groot, maar baie leë “canvas” op die esel in haar ateljee, kwas in haar hand.  Sy wil so graag dit wat nou binne haar siel lê op die doek vaspen.  Net soos al die vorige kere staan sy maar net na die doek en staar.  In plaas van die wit canvas, sien Christelle eerder ‘n spieël waarin sy die laaste paar maande van haar lewe sien afspeel.  Oor en oor herhaal gebeure hulself, oor en oor herleef sy weer die pyn.  Vergete is die kwas in haar hand.  So staan sy vir lang rukke tot sy wakker skrik uit haar gedagte-wêreld. Dan sit sy die kwas neer, gooi die canvas weer toe met die groot lapdoek, en stap kombuis toe.  Hier maak sy nou vir haar ‘n koppie tee waarmee sy op die voorstoep gaan sit om oor die water uit te staar.  Die kalmte van die see maak haar rustig.
Nou gaan haar gedagtes weer terug na die goeie vol dae wat sy en Walter saam gehad het.  Hoe hulle mekaar in Frankryk van alle plekke ontmoet het.  Sy wat saans daar as kelnerin gewerk het sodat sy bedags kan skilder, hy wat as joernalis by ‘n plaaslike koerantjie gewerk het sodat hy sy skryfwerk saans vleuels kon gee in die romantiese vreemde.  Twee Suid-Afrikaners, toevallig in dieselfde klein gallerytjie waar ‘n bekende skilder se werk uitgestal word.  Hulle is later saam daar weg om te gaan koffie drink en tot ounag te sit en gesels.  Hoe hul lewens daar ineen geloop het.  Daar waar hul liefde geblom het.  Hulle was onafskeidbaar, wou letterlik elke oomblik saam spandeer.  Toe vra Walter haar om te trou. Sonder om te aarsel het sy dadelik ja gesê.  Dit was net hulle twee in ‘n klein kerkie op die Franse platteland.  Twee vreemdelinge het as getuies geteken.
Dit het als vinnig gebeur.  Toe sy haar ouers bel om te vertel, was sy senuweeagtig.  Hulle het nog nooit eers van Walter gehoor nie.   Soos sy verwag het, was hulle vreeslik ontsteld.  Haar pa wou selfs hê dat sy dadelik moet terug kom huis toe.  Dit het ‘n hele paar weke en baie telefoon oproepe gevat voor hulle dit maar aanvaar het.
‘n Jaar later is hulle saam as Meneer en Mevrou terug huis toe.  Haar ouers het Walter toe al aanvaar. Hulle het mekaar maar deur middel van SKYPE leer ken en leer respekteer.  Walter het ‘n goeie werk by ‘n tydskrif in Pretoria gekry.  Met die geld wat hulle oorsee gespaar het, het hulle nou ‘n drie-slaapkamer huis gekoop.  Een slaapkamer is ingerig as Christelle se ateljee, die ander as Walter se studeerkamer en die ander as hul slaapkamer.  Walter het gou naam vir homself gemaak by die tydskrif en as skrywer van kortverhale.  Sy as kunstenaar.  Sy het gereeld uitstallings gehou en haar werk het goed verkoop.  Toe het Walter aan sy boek begin werk.  Dit het meer as ‘n jaar geneem waarin hy nagte om in sy studeerkamer gewerk het.
Hul verhouding het steeds gegroei en hulle was nader aan mekaar as ooit.  Toe die boek klaar was, het ‘n uitgewer dit dadelik opgeraap.  Dit was ‘n reuse sukses.  Die boek was vir meer as vyf maande eerste op die top drie lys in die land.  Die uitgewer moes herdruk en weer druk om in die aanvraag na die boek te voldoen.  Die inkomste uit die boek was meer as wat hulle ooit van kon droom.  Walter het sy werk by die tydskrif bedank en hul huis met meubels en al verkoop.  Hulle het hulself toe hier aan die weskus in St. Helena Baai kom vestig.  Hulle het self die huisuitleg beplan en toe laat bou.  Twee slaapkamers, badkamer, kombuis, leefkamer en een groot ateljee met kaggel en groot vensters wat reg op die see uitkyk.   Saam-saam het hulle by al die tweedehandse en antieke winkels omgery op soek na die perfekte meubelstukke vir hul droom huis.  Hulle het die ateljee gedeel, omdat hulle dan meer tyd bymekaar was.  Sy met haar verf- en hy met sy skryfwerk.  Oor die volgende drie jaar het daar nog twee blitsverkopers gevolg.  Christelle se kuns het ook beter verkoop as ooit.  Hulle was baie gelukkig saam en finansieel sterk.
Terwyl Christelle so sit en terugdink het, het die weer gedraai.  Die swaar wolke kom uit die see uit aangerol en die wind het opgesteek. Die see is nou donker en die branders sommer groot.  In teenstelling met die oggend se mooi weer, skep dit nou ‘n somber prentjie.  Dit het ook Christelle se gemoed gedraai.  Sy onthou weer die oproep van die uitgewer – die groot geleentheid.  Walter moes stad toe om ‘n boek tekening by Stellenbosch se Woordfees te gaan hou.  Dit is goed vir verkope het die uitgewer gesê.  Christelle het nog voorgestel  dat hy die vorige middag ry, maar Walter wou nie.  Hy is vroeg die volgende oggend daar weg.  Sy het hom nog gemaan om versigtig te ry.  Hulle weet albei hoe gevaarlik die Weskuspad so vroeg oggend kan wees. Mistigheid wat veroorsaak dat jy nie verby jou motor se neus kan sien nie.
Toe die telefoon twee ure later lui, was sy baie verbaas.  Kan dit Walter wees wat al by sy bestemming aangekom het?  Dan het hy mos te vinnig gery.  Sy was sommer vies toe sy antwoord.  Maar dit was nie Walter nie.  Dit sal nooit weer Walter wees nie.  Kop-aan-kop botsing in die mis het sy lewe geneem. Christelle was stukkend.  Haar ouers wou hê dat sy na die begrafnis vir eers by hulle kom bly.  Sy is dadelik alleen terug na haar huis toe.  Sy wou by haar en Walter se huis wees, tussen hulle goed.  Die bekende goed wat haar aan Walter laat dink.  Dit is nou al ses maande gelede.
Die reën het nou begin val, en Christelle staan op en stap na binne.  Sy maak die deur veilig toe teen die storm.  In die ateljee sien sy dat die wind die doek waarmee sy die canvas toegegooi het, afgewaai het.

Sy staan weer voor die canvas op die esel.  ‘n Traan rol oor haar wang.  Sy sien dit in die refleksie in die venster wat nou met die lig van binne soos ‘n spieël lyk.  Skielik stap sy na die kwaste toe kry haar verf uit en begin verwoed werk.  Toe sy amper agt ure later van die canvas af terug staan, kyk sy vol vrede na die skildery voor haar.  Dit is die lyn van ‘n vroue wang, met die swanger traan wat daarteen afrol.  Uit die traan kyk die bekende vriendelike gesig van Walter na haar terug.  Die glimlag in die oë verseker haar dat als nou beter sal gaan.  Dat sy klaar gerou het en dat sy maar net die mooi van hul lewe saam hoef te onthou.     

Tuesday, November 8, 2016

Vissers van die agterbaai

Vissers van die agterbaai

Deur karoogriffel

Abel lê al van drie uur af wakker.  Hy luister na wat die wind doen.  Dit het die laaste sewe dae onophoudelik gewaai.  Reg uit die see uit.  Die branders was groot en die water vuil.  Dan help dit nie jy gaan uit nie.  As jy nog die water sou oorleef, sou jy in alle geval niks vang nie.
Hy hoor Marta diep asemhaal hier langs hom.  Hy is bly sý slaap ten minste.  Net gisteraand het sy gesê dat as daar nie môre vis inkom nie, is daar nie more-aand kos op die tafel nie.  Hy weet sy is reg. Hy kan ook nie langer in die kinders se oë kyk as hulle aan tafel sit, elk met ‘n sny bruinbrood in water geweek en suiker oor nie.  Sy kinders is gewoond aan goeie borde kos.  Meestal vis, maar steeds, dit is darem nie suiker brood nie.  Hy en Marta verstaan, maar nie die kinders nie.  Hulle wil net hê Ma moet kos voorsit.  Hy het gisteraand probeer verduidelik, maar die kinders verstaan nie van geen vangs, geen geldjie nie.
Op die oomblik is die wind stil.  Dit sê nie die water is al skoon nie, maar as die wind so hou sal hy vandag uit.  Hy, Piet en die twee Jaftha broers deel die boot.  Die boot behoort aan Meneer Delport. Hulle gaan eintlik maar namens hom uit, dan vat hy so bietjie meer as die helfte van die vangs.  Dit betaal die boot huur en die diesel.  Abel wou al vra, hoekom boot huur, maar Mnr. Delport het net laas seisoen gesê as enige iemand wil af, is daar baie wat tou staan vir sy plek op die boot.  Abel weet ook dít is waar.  Die mense wil almal graag ‘n plek op ‘n boot hê.  Dit sit kos op die tafel.
Die groot ou Big Ben horlosie op die seepkissie  langs die bed wys met sy fosfor wysers dat dit nou na vier is.  Abel staan op en gaan sit die ketel op die gasstoof.  Daar is darem nog koffie in die blik.  Hy sal maar swart en bitter vat.  Net-nou is daar nie vis nie, dan is daar darem suiker vir die kinders.  Teen die tyd dat hy van buite af inkom waar hy sy gesig onder die kraan gaan was het, staan Marta ook in die kombuis.  Hy kan deur haar pajamas sien hoe maer sy is.  Sy soengroet soos elke oggend en vra of hy uitgaan.  “Ek gaan nou die ander roep.  Ek moet gaan probeer”.  Abel drink sy koffie in stilte.  Hy sien dat Marta nie koffie gevat het nie.  Sy sit met water in haar bekkertjie.  Gewoonlik sou sy nou vir hom koffie in die fles gemaak het,  met twee dik toebroodtjies in sy trommeltjie gepak, sy dag se kos vir op die see.  Nou sien hy,  staan daar net die plastiek Coke bottle met water in.  Hy sê niks daaroor nie.  Hy weet mos.  Toe Abel groet om te loop, fluister Marta sag in sy oor, ”ek bid vir ons”.  Abel sê sag terug dat dit reg is.  Hy weet nie regtig wat anders om te sê nie.  Hy bid al vir jare dat dit moet beter gaan, maar niks.  Elke dag is maar weer ‘n stryd vir oorlewing.  Uit op die water,  waar die son jou van bo en van onder bak tot jou vel begin voel soos die bokkoms wat hulle droog. Elke dag die grootste deel van die vangs afgee.  Dit wat oorbly verdeel en dit dan probeer verkoop. Net om  genoeg geldjies te maak om die brood noodsaaklikste mee te koop.  Bid, nee hy weet nie meer nie.  Dit het nog nooit gewerk nie.  Hier is dit maar elke man vir homself.
Gelukkig bly Piet net twee huisies van hom af.  Toe hy daar kom, sit Piet op die muur en wag.  “Ek het gedink ons sal maar moet uitgaan né?” Abel groet,  en stil val hulle in die pad.  Af hawe toe.  Die Jaftha broers bly nader aan die hawe en toe hulle daar verbygaan, hou Abel reguit aan om die boot te gaan reg kry.  Piet gaan roer die broers.
Toe die eerste lig begin aanrol deur die wolke, trek die bootjie al ander kant die hawemuur.  Die water is nou seepglad en die boot loop maklik.  Abel het reeds besluit om maar tot in die agterbaai te ry en teen die rotsmuurte te gaan probeer.  Na so ‘n wind is die water onder die rotsmuur gewoonlik die skoonste.  Dit is maar gevaarlik daar, maar die kanse is beter.  As die geluk vandag oor hul bly glimlag, kom hulle dalk met ‘n paar galjoene huis toe.  Dit verkoop maklik en maak beter geld. Abel draai die boot se neus terug see toe,  maak die enjin dood en gooi anker af.  Dit is diep hier en die anker eet amper al die lyn op.  Nou wag hulle so rukkie dat die water die boot maak lê soos hy wil.  Die manne kry hul lyne reg.  Hoe meer lyne jy in die water het, hoe beter is jou kanse.  Gewoonlik word daar koffie gedrink en ‘n broodjie geeet sodra almal se lyne uit is.  Dan gesels die manne land en sand oor wat gisteraand gebeur het  en oor wat hulle vandag gaan vang.  Ook wat hulle met die geld gaan doen.  Die stories word ook altyd groter en groter.   Vroeg oggend is almal nog optimisties oor die dag en word daar groot gedroom.  Nie vandag nie.  Almal sit stil en kyk vir die water.  Niemand het koffie of broodjies nie, en die laaste sewe dae se wind het al die drome uit hul uit gewaai. 
Die son begin nou oor die kant van die water loer.  So asof hy kyk wat hulle doen.   “Jou moer man, wat kyk jy” sê Abel,  kwaad vir die water en die natuur.  Niemand anders sê iets nie, maar hulle dink maar dieselfde.   Hoekom moet die wêreld so onregverdig wees.  Hoekom moet hulle so sukkel.  Dit is nie luiheid nie, hulle werk maklik van voor sonop tot na sononder, sonder om te kla. Al wat hulle vra is dat die see vir hulle iets moet terug gee vir die dag se werk.  Nie soos Meneer Delport en baie ander soos hy wat ‘n paar uur op kantoor sit en dan elke dag ryk huistoe gaan nie.  Maar nee, as jy min het, sal jy min kry,  dit sê die Bybel ook mos.  Abel dink weer aan die gebidtery en los weer so vloek af in die water in.
Die son sit nou so halfpad op.  Seker al elf uur.  Daar het nog niks gebyt nie.  Abel kan sien dat die water so half grys lyk, maar dit is juis galjoen water.  Die manne wou al skuif, maar Abel ken die ding. Almal is nou angstig om iets te vang, en as dit nie vinnig gebeur nie, wil hulle skuif na ‘n ander kol.  Jy moet maar sit. Die see is groot en jy kan nie agter ‘n vis aan trek nie, jy moet wag dat hy na jou toe kom.  Abel werk maar spaarsaam met die water, as die son vroeg oggend al so met jou gesels sal hy ‘n man teen een uur behoorlik braai.  Niemand praat juis nie.  Dit is net  sulke enkel sinne met min woorde wat maar elke nou en dan oor die boot kom.
Dit is nou al net na twee.  Abel het een galjoen uitgehaal en Petrus Jaftha ‘n  klein hotnotsvissie. Almal se gemoedere is weer laag.  Piet wou al hê hulle moet oppak en trug gaan huis toe.  Skielik kry Piet ‘n byt en trek ‘n mooi vet galjoen uit.  Amper dubbeld so groot soos die een wat Abel vroeër gevang het.  Almal is nou opgewonde.  Binne ‘n half uur het hulle tussen die vier stuks  agtien visse uit die water gehaal.  Piet s’n bly die grootste.  Net so skielik as wat dit begin het hou die vis op byt. Teen  vyf uur besluit almal dit is tyd.  Die son hang al in die water toe hulle die hawe inry.  Van ver af sien hulle al Meneer Delport se motor staan.   Almal doen stil stil die berekening.   Hier is twintig vis aan boord. Hy gaan seker niks minder as twaalf vat nie. Dit los agt, en hulle is vier. Twee visse per man.  Abel vryf met sy hand oor sy gesig.  Hy voel die sout op hom soos die see op hom droog geword het.  Meneer Delport vat ook altyd die grootstes.   Dit beteken hy vat twee kleiner visse huis toe vir ‘n gesin van ses mense.  Martha moet dit maar weer  maak werk.
Op pad huis toe stap Abel by Ou Mevrou Neetling se huis verby.  Sy staan buite.  “Galjoen gekry Abel” vra sy.  “Ja Mevrou, ek het so twee kleintjies”.  Mevrou Neetling vra hom of hy een aan haar sal verruil. Hy wil nie, want wat eet hulle dan, maar sy is altyd vriendelik en hy stem in.  Sy vat die kleinste een van die visse by Abel en vra hom om te wag.  Toe sy terug kom gee sy hom ‘n geel winkelsak vol goed aan.  “Daar Abel, nou het ons gelyk geruil”.  Abel sê dankie sonder om te kyk en stap kop onderstebo aan huis toe.  Moedeloos.  By die huis sit hy die vis en die sak op die tafel neer, stap weer uit om onder die kraan te gaan was, waarna hy rotse toe loop.  Hy kan nie die gesin in die gesig kyk nie.  Hy het nie woorde nie.

Dit is al laat toe Abel die huis instap.  Iets ruik baie lekker.  Om die kombuis tafel sit Marta en die vier kinders vir hom en wag.  Hulle klap hande toe hy inkom.  Sy jongste dogtertjie spring op en kom val hom om die nek.  Abel verstaan eers nie, dan sien hy die oondskottel op die tafel.  In die middel  lê die galjoen, rondom hom aartappels, uie en wortels.  In elk een se bord lê daar reeds ‘n dik sny bruinbrood met goudgeel botter op.  Abel gaan stil sit.  Almal vat hande en sê dankie vir die kos.  Marta en die kinders vir hul God, Abel vir Ou Mevrou Neetling.  Hy weet.     

Monday, November 7, 2016

Duits-Wes Toere

Duits-Wes Toere

Deur karoo griffel

Dit is die derde aand vandat hy die groep op Windhoek lughawe opgetel het.  Die wêreld om hom word amper dag-helder verlig deur die volmaan wat goudgeel en swanger oor die Namibiese bosveld hang. Hulle slaap vannaand hier by Namutoni in die Etosha Nasionale park.  Môre is dit op Ruacana en dan al teen die Kunene rivier af, Wes.
Dit is windstil vanaand en die rooi vlamme van die doringhout vuur brand kiertsregop.  Die nag is so stil dat die klank van die brandende hout amper steurend is.  Bart sit so klein entjie van die vuur af op sy kampstoel aan sy pyp en suig.  Sy gedagtes is by die dag se rit en meer spesifiek by sy gaste uit Duitsland.
Bart het so amper vier jaar gelede besluit om sy eenman toer-besigheid te begin.  Hy het vir hom ‘n tweedehandse Volkswagen Syncro  gekoop en dit laat opknap na so goed soos nuut.  Toegerus met dakrak, spaarwiele en al die ander noodsaaklike vier-by-vier toerusting.  Toe op die internet begin adverteer.  Hy kry altyd sy kliënte in Windhoek en doen dan een van vier roetes, natuurlik maar die een wat die kliënt verkies.  Sy groepe is nooit meer as vier kliënte nie.  Hierdie  groep wou deur Etosha gaan en teen die Kunene af.  Dit bly ook Bart se gunsteling roete.  Saans as hulle stop, slaan hy gou kamp op, steek ‘n vuur aan en begin met die kos vir die groep.  Na ete was hy op en berei voor vir môre se ontbyt en die dag se rit.  As die kliënte uiteindelik  gaan inkruip, sit Bart nog tot laat alleen by die vuur.
Hierdie groep is anders.  Dit is ‘n getroude man en vrou en haar suster.  Hulle is almal nog jonk en maak ‘n lekker groep uit.  Die suster, Helga is maar twee en twintig en Bart moet beken, besonder mooi.  Reeds van die eerste dag af het sy dit duidelik gemaak dat sy Bart se geselskap bo die van haar swaer en sy vrou verkies.  Bart gee nie om nie, mens doen mos maar wat jy moet doen om jou kliënte gelukkig te hou.  Dit is nou eers die vierde nag van die roete en hier alleen by die vuurtjie moet Bart aan homself beken:  die witkoppie met haar groot blou oë het onder sy vel begin inkruip.  Hy geniet haar geselskap en veral die aandag wat sy aan hom gee.
Toe die vuur uitgebrand is staan hy op om sand op die kole te gooi.  Speel maar veilig.  Hy rol sy eie slaapsak, soos gewoonlik sommer langs die Syncro op die grond oop en gaan lê daarop.  Hy is moeg en die slaap oorval hom vinnig.
Hy word die volgende oggend soos gewoonlik weer net na vier wakker.  Gou word daar vuur gemaak om die koffie aan die gang te kry.  Ontbyt word eers gemaak sodra almal wakker is.  Helga is eerste uit haar tent.  Hy sien haar aangestap kom in haar kortbroekie en T-hemp.  Hy besef weer hoe mooi sy is.  Toe sy langs hom kom sit gee sy hom eers so drukkie om die nek.  Bart gaan gooi vir haar koffie in en toe hy dit aangee, raak hul hande weer.  Hulle gesels oor die dag wat voorlê en oor wat hul als gaan sien.  Helga is baie spontaan en skuif haar stoel tot reg langs hom.  Soos sy gesels raak sy heeltyd aan sy been of arm. Skielik wens Bart dat dit net hulle twee was op die toer.  Toe die ander twee uit hul tent kom, word daar goedig gespot met Bart en Helga omdat hulle soos ‘n verliefde paartjie styf om die vuur sit en klets.
Die dag loop weer goed af en almal geniet die rit.  Daar word gereeld gestop vir koffie en sommer om die groep kans te gee vir foto’s neem.  Hulle was laatmiddag al amper by hul bestemming, Kunene River Lodge, toe Bart op die ingewing van die oomblik besluit om die nag sommer op die wit riviersand langs die rivier by so natuurlike baaitjie,  deur te bring.  Terwyl hy gou tente opslaan en die vuur reg kry,  het Regard en sy vrou solank die stof van hul lyf in die rivier gaan afwas.  Helga het hom gehelp kamp maak en teen die tyd dat die ander twee terug kom, was als gereed. Bart bied die gaste iets koels uit sy minus 40 yskas aan en toe almal rustig is,  verskoon hy homself om ook te gaan was.  Hy stap so ‘n entjie van die groep af weg tot waar hy ‘n lekker diep poel in die rivier gesien het.  Hy skop sommer al sy klere uit en duik in die helder koel water in.  Toe hy opkom hoor hy ‘n geplas agter hom, Hy skrik eers, maar toe hy omkyk sien hy dat Helga hom gevolg het. Sy swem tot by hom en soos sy nader kom kan hy sien dat sy ook min swemklere aan het.  Sy kry hom om die nek beet en druk haarself styf teen hom vas.
Toe hulle heelwat later terug stap kamp toe kan hulle sien dat die ander reeds die vuur aangesteek het.  Weer word daar met hulle gespot, maar Bart geen nie om die.  Helga help hom gou om als vir die braai en die potbrood reg te kry, toe gaan sit hulle almal saam om die vuur.  Helga sit weer styf langs hom, en in haar oë kan hy sien dat sy besonder gelukkig lyk.  Dit raak ‘n lekker aand so langs die rivier en almal kuier tot laat.  Dit was so iets na twaalf toe die getroudes besluit om te gaan inkruip.  Bart en Helga het nog hout op die vuur gegooi en dit was heelwat later toe hulle ook gaan slaap het.  So sonder om dit te bespreek stap hulle vannaand saam na Helga se tent. 

Die volgende oggend het die hele kamp tot amper sewe uur geslaap.  Helga het weer met koffie en ontbyt gehelp.  Bart het so onderlangs na haar geloer en geweet, dit sal lekker wees as die meisiekind hom  vir altyd so kan help.  Hulle sal lekker in ‘n span saamwerk.  Die Syncro het mos darem nie verniet  twee voorsitplekke nie, hy sal steeds vier gaste agter kan inlaai. Daar is nog vyf dae van die toer oor en hy beoog om die Duitsertjie voor dan in ‘n Duits-Wester te verander.  Aan die manier wat sy terug glimlag, kan hy sien dit sal nie te veel harde werk kos nie.

Wednesday, August 10, 2016

Trein na herhinnering

Trein na herhinnering
Deur karoogriffel

Klik-ke-te-klak, klik-ke-te-klak, klik-ke-te-klak.
Die eentonige klank van die treintrok op die spoor soos hy deur die bloedig warm karoo ry.  Ek sit kaal bolyf op die trap terwyl ek die deur met my rug oop hou.  Die kondukteur het al net buite Worcester gewaarsku dat hy my op Matjiesfontein van die trein gaan afsit as ek nie ophou daarmee nie.  Hy is min of meer my ouderdom, en toe ek hom sê dat ons destyds  troepetrein so gery het, het hy net gesnork en aangeloop.
Dit voel nou soos gister wat ek op was Pretoria toe vir sielkundige keuring.  Almal wat vir die eenheid aansoek gedoen het moes vir keuring gaan.  Ek kan onthou hoe ons op De Aar oorgestaan het om te wag vir die aansluiting van Port Elizabeth.  Almal is oor ‘bar’ toe.  Die Hotel De Aar.  Dit was die een bier na die ander.  Jy het gevoel asof jy die hitte kon weg drink.  Toe die trein uiteindelik weer trek was daar omtrent twaalf meisies op wat van die Baai kom.  Hulle was almal jong haarkapsters wat hul “trade test” in die baai moes gaan skryf.  Jy kan jouself net indink.  Ons was seker so tien dienspligtiges en hier word ons geseën met twaalf jong meisies om die pad mee korter te maak.   Ek was die enigste een met rang en kon letterlik kies tussen vier of vyf van hulle.  Vir die eerste twintig minute van die rit het amper almal in die smal gangetjie staan en gesels.  Meeste van die ouens kaal bolyf weens die hitte en natuurlik te veel bier.  Toe begin die manne so een na die ander met ‘n meisie in ‘n kompartement verdwyn.   Ek onthou nog, ons was vier-vier in die kompartemente.   Dit was kort nadat die film “Officer and a gentleman” gewys het, en ek neem aan al die meisies het maar drome gehad, en seker  kort daarna ‘n kind.  Ek het die meisie wat by my agtergebly het genooi om saam met my buite op die trap te gaan sit. Net soos nou.  Ek het in die deur gesit en sy voor my.  Later het ek een van die troepe gekry om vir ons bier te gaan koop.  Ons het daar gesit tot amper twee uur die nag.  Niks gesels nie, dit raas te veel, sommer net gesit, ek met my arm om haar nek.  Sy stil.  Net kort-kort omgekyk en “gesmile”.
Die warm lug droog nou my lippe uit en dit voel asof ek vuil swart stof tussen my hare voel.  Ek staan op en loop in na my kompartement wat ek met twee ander mans deel.  Die een lê en slaap terwyl die ander deur ‘n tydskrif van ‘n aard kyk.  Ek gaan sit op die bankbed met sy groen leer.   Ons is so uur terug deur Beaufort Wes, en dit is nou al donker.  Jy kan nie meer buitentoe sien nie, net jou eie weerkaatsing in die venster.  Sonder om te vra skuif ek die venster oop dat die wind kan inkom en ek kan uit sien.  Ek kan sien dat dit die man wat sit en lees geïrriteerd raak, maar ek gee nie om nie.  Ten minste kan ek nou weer die wiele op die spoor hoor:  klik-ke-te-klak, klik-ke-te-klak.
Ek dink weer aan die aand meer as vyf en twintig jaar gelede.  Ek het nooit  eers haar naam gevra nie.  Al wat ek kan onthou is dat sy oulik was, met lang blonde hare.  Seker gekleur – sy was mos ‘n haarkapster. Sy het saam met my na my kompartement gegaan en ons het saam op die bankbed gaan lê.  Toe ons wakker word het ons die buitewyke van Pretoria gesien.  Sy is gou na haar bagasie toe, waarna ons saam gaan koffie drink het.  Op Pretoria stasie het ek haar gegroet en voorspoed met haar loopbaan as haarkapster toegewens.  Ek kon sien sy wou telefoon nommers of adresse uitruil, maar ek het gemaak asof ek nie weet nie.  Ek het haar op die mond gesoen, omgedraai en weggestap.  Ek kon voel hoe sy my agterna kyk, maar ek het ander planne gehad.
Nou het die lewe ander planne met my.  Ek sit juis nou hier omdat ek graag weer die treinrit wou doen. Die plan is om net weer die volgende trein terug te vat.  Ek het na diensplig gaan werk, en deeltyds studeer.  Met harde werk en bietjie geluk het ek myself vinnig in ‘n goeie beroep bevind.  Goeie geld verdien en vinnig ‘n naam vir myself gemaak.  Toe volg die gewone dinge van trou, huiskoop en begin spaar vir oudag.  Dit het vir amper agt jaar goed gegaan, toe ontspoor my lewenstrein.  Ek kon die werk nie meer vat nie.  Die huwelik was vir my erger as ‘n tronk.  ‘n Vrou wat net wou kompeteer met haar vriendinne oor die grootste huis en duurste motor.  Toe besluit ek om als op te gee, en aan te beweeg. Eers het ek vir twee maande op ‘n vriend se plaas in die Karoo gaan bly.  Hier het ek die ou liefde vir fotografie en skryf wat die korporatiewe wêreld uit my uit gewurg het, herontdek.  Laat nagte voor my ou tikmasjien en bedags met die kamera rond geloop.  Party dae het ek sommer ingery dorp toe en daar in die strate rondgeloop en foto’s geneem.  Niemand het my geken nie en dit het my niks gepla as hulle my skeef aankyk as ek foto’s van hulle neem nie.
Daarna is ek weer huis toe, net om als te verkoop.  Dit was juis toe ek die geld vir die huis in my rekening ontvang, dat ek besluit het om op die treinrit te kom.  Soos ek nou hier sit begin ‘n plan in my kop vorm. Miskien moet ek nie die trein terug vat nie.  Dalk koop ek ‘n Land Rover  en pak die pad daarmee aan. Miskien opry Botswana toe, en vandaar oor Namibië toe.  Ek het my paspoort by my en ek was lanklaas in daardie wêreld.  Dan my pad stadig terug werk Kaap toe, of as ek êrens vashaak, dan is dit ook goed.
Ek moes weer deur die nag aan die slaap geraak het.  Ek raak wakker met ‘n stywe nek van regop sit en slaap.  Ons is iewers tussen Kimberley en Pretoria.  Ek gaan soek koffie in die eetsalon.  Die kelner sê my dat ons drie en ‘n half ure van Pretoria af is.  Ek haal my selfoon uit my sak.  Daar is nog genoeg batterykrag op, en die sein lyk ook goed.  Ek skakel Johan, ‘n oud kollega van my wat nou in Pretoria bly. Hy sou my in alle geval vir koffie ontmoet het.  Hy verseker my dat die verkoopsman by “Land Rover World” maar te gretig sal wees vir so ‘n kontant transaksie en dat hy seker is dat hy kan reël dat hulle my op die stasie ontmoet met my nuwe voertuig.  Hyself sal dit egter nie kan maak nie, aangesien daar probleme by sy werk opgeduik het, en hy nou dankbaar is dat hy die guns vir my kan doen.

Toe ons op Pretoria stasie afklim voel ek amper soos iemand op die lughawe.  Daar, aan die einde van die peron  staan ‘n vrou met ‘n bordjie wat my naam op het vir my en wag.  Toe ek nader stap en myself identifiseer, stel sy haarself voor, bevestig dat sy die papierwerk by haar het,  en dat die Defender buite op my wag.  Ons gaan sit sommer in ‘n restaurantjie waar ek al die dokumente teken en die geld elektronies vir haar oorplaas.  Hoe meer ek vir haar kyk hoe meer verbeel ek my dat sy net soos die meisie van jare terug op die trein lyk.  Ek vertel haar van my planne en nooi haar grappenderwys om saam te kom.  Sy het net gelag en dit vriendelik van die hand gewys.  Ons besigheid was afgehandel, sy het opgestaan, my hand geskud en weg gestap.  Ek het haar lank agterna gekyk.  Jare terug was ek die een wat weg gestap het. Ek het nog ‘n koffie bestel en sommer net sit en dink aan die vreemde spore wat ons so maklik in mekaar se lewens trap. 

Sunday, July 24, 2016

Blikkkiesdorp se mense

Blikkiesdorp se mense
Deur karoogriffel
Blikkiesdorp  is nie ‘n regte dorp nie.  Dit is die lokasie.  Al die “grand“ plekke en regte besighede is in die regte dorp met sy teerstrate.  Daar waar die witmense bly.  Hier in Blikkiesdorp is net twee “mobiles”, die “container” waar die oom hare sny en ook nog die “shebeen”.  Van die “shebeen” mag niemand praat nie, hy is onwettig.
Al die huise in Blikkiesdorp lyk eenders.  Klein vierkantjies met twee vensters en ‘n deur.  Meeste mense het aangebou.  Met sinkplaat en plank.  Dit is ook onwettig, maar niemand gee om nie.  Die huise is in die somer hel warm en in die winter so koud soos ‘n yskas.  Die huise kom nie met plafonne nie en die sinkdakke werk jou gal regdeur die jaar.  Hier is net grondstrate.  Stofpad, soos die anties dit noem.  Hulle sê as hulle die wasgoed oor die heining hang en die poliesbakkie jaag verby, kan jy maar gaan oor was.  Die polisie bakkie ry te veel stof op omdat hy altyd te vinnig ry.  Hier is ook nie padtekens nie.
Deur die week is dit maar stillerig in Blikkiesdorp.  Die meeste van die grootmense werk, kinders is in die skool en die oumense moet by hul huise bly.  Amper elke gesin het ook  ‘n voorkind waarna die grootouma bedags moet kyk dat die kindma kan skool loop.  Saans kom die grootmense moeg gewerk huis toe en moet die kinders verby kom.   Vroeg eet en hulle dan self in die kom gaan was en bed toe.  As ma eers die gordyn tussen die kinders se kooi en haar en pa se bed toe getrek het, moet die kinders stil wees.  Dit is nou grootmens tyd.
Naweke is dit anders.  Vrydag  “pay” die meeste mense en dan word daar kos en bier gekoop.  Almal is vrolik en daar is meer vryheid.  Dit is asof daar sommer ‘n ander “vibe” oor Blikkiesdorp kom.  Die kinders, klein en groot  word toegelaat om tot laat in die strate tussen die huise te speel.  Die groter kinders loop rond en kuier oor en weer waar toesig minder is. Oral speel musiek en almal is vrolik.  Die grootmense maak vuur en drink hul bier.  Almal ken mekaar en daar is ‘n groot kuier.  In en om die huise en sommer in die straat.  Die een met die meeste bier het die meeste vrinne vir die aand.  Eindelik het almal maar ewe min, maar op ‘n Vrydag aand is dit een gemeenskap en almal deel met almal.
Later vanaand as die bier op is en die vure uitgebrand is gaan die pa’s slaap.  Die ma’s begin in die straat na die kleiner kinders soek.   Vannaand was hulle nie, hulle word sommer net afgestof.  As die kleintjies in die kooi is word daar koffie gemaak.  Oral staan buurvroue met koffiebekers in die hand sommer so oor die draad en gesels.  Hulle wag vir die groter kinders om huis toe te kom.  Dit raak laat.  Die ma van een of twee wonder wat die kind gedoen het en of daar weer ‘n voorkind op pad is.  Ai die meisiekinders.  Ten minste kom daar saam met elke voorkind darem ook weer “grant money”.
Op Saterdag word almal bietjie later wakker.  Dit is dorp toe gaan dag.  Almal trek mooi aan en die hele gesin gaan “regte dorp” toe.  Hier en daar loop ‘n kleintjie so ent agter die ander, huil-huil omdat hulle moeg gestap is, maar niemand gee om nie.  Soms sal die ma omdraai om op die kleintjie te skree, maar niemand gee aandag nie.   In die dorp is dit weer ‘n vrolikheid.  Pa kry weer iets om te drink, en ma en kinders gaan in elke winkel in.  Nie om te koop nie, sommer net om te kyk.  Voor hulle huis toe gaan kry die kinders iets lekkers van die kafee en pa koop weer iets vir vannaand.
Teen een uur is al die winkels op die regte dorp toe en Blikkiesdorp se mense is huis toe.  Nou word daar weer in die strate gespeel, rondgeloop en dié wat motors het was hom dat hy blink soos ‘n bottel.  Al die vrouens het hare gewas vir Sondag en loop nou met krullers in die kop rond.  Die mans sit buite in die koelte en domino’s speel terwyl hul bier drink en rugby oor die radio luister.
Sondag staan almal vroeg op.  Daar word gewas en die kisklere word aangetrek.  Net so na nege gaan die huisies se deure oop en die gesinne begin kerk toe stap.  Op pad word daar ewe stemmig gesels.  Die kerk sit stampvol.  Dominee preek weer uit volle bors en maak seker dat almal weet hoe sondig hulle is. Hy vertel hulle dat die Jirre alles weet en alles kan sien.  Van hul sonde tot in hul sake.  Hy verseker hulle ook dat die Jirre hulle maar weer alles sal vergewe.  Amen, dreun dit deur die gemeente.   Dan sing hulle.  Kliphard en met gevoel.  Hulle is dankbaar, want hulle is vergewe.  Party klap hande terwyl ander met hul hande bo hul koppe wuif.  Amper asof jou sondes witter gewas word as jy harder sing.  Dan is dit tyd vir die offers.  Dominee gaan staan self voor met die groot silver kruik.  Nou word almal wat ‘n blaartjie het wat kan “waai” genooi om na vore te kom en vir die Jirre te offer.  In ‘n lang ry kom hulle aan, almal met ‘n geldnoot in die hand, terwyl dominee hulle seën.  As die laaste een in die ry klaar is, gaan dominee sit en een van die diakens kom staan met ‘n sak sodat die wat net munte het om te offer hul beurt kan kry.  Hulle word ook nie geseën nie.

Na kerk is dit huis toe.  Op ‘n Sondag middag is Blikkiesdorp stil.  So asof almal besef, môre is Maandag. Dan begin als weer van voor af.  Vyf dae van werk en moeilikheid.  Nog vyf dae na Vrydag toe, dan leef ons weer!