Tuesday, November 8, 2016

Vissers van die agterbaai

Vissers van die agterbaai

Deur karoogriffel

Abel lê al van drie uur af wakker.  Hy luister na wat die wind doen.  Dit het die laaste sewe dae onophoudelik gewaai.  Reg uit die see uit.  Die branders was groot en die water vuil.  Dan help dit nie jy gaan uit nie.  As jy nog die water sou oorleef, sou jy in alle geval niks vang nie.
Hy hoor Marta diep asemhaal hier langs hom.  Hy is bly sý slaap ten minste.  Net gisteraand het sy gesê dat as daar nie môre vis inkom nie, is daar nie more-aand kos op die tafel nie.  Hy weet sy is reg. Hy kan ook nie langer in die kinders se oë kyk as hulle aan tafel sit, elk met ‘n sny bruinbrood in water geweek en suiker oor nie.  Sy kinders is gewoond aan goeie borde kos.  Meestal vis, maar steeds, dit is darem nie suiker brood nie.  Hy en Marta verstaan, maar nie die kinders nie.  Hulle wil net hê Ma moet kos voorsit.  Hy het gisteraand probeer verduidelik, maar die kinders verstaan nie van geen vangs, geen geldjie nie.
Op die oomblik is die wind stil.  Dit sê nie die water is al skoon nie, maar as die wind so hou sal hy vandag uit.  Hy, Piet en die twee Jaftha broers deel die boot.  Die boot behoort aan Meneer Delport. Hulle gaan eintlik maar namens hom uit, dan vat hy so bietjie meer as die helfte van die vangs.  Dit betaal die boot huur en die diesel.  Abel wou al vra, hoekom boot huur, maar Mnr. Delport het net laas seisoen gesê as enige iemand wil af, is daar baie wat tou staan vir sy plek op die boot.  Abel weet ook dít is waar.  Die mense wil almal graag ‘n plek op ‘n boot hê.  Dit sit kos op die tafel.
Die groot ou Big Ben horlosie op die seepkissie  langs die bed wys met sy fosfor wysers dat dit nou na vier is.  Abel staan op en gaan sit die ketel op die gasstoof.  Daar is darem nog koffie in die blik.  Hy sal maar swart en bitter vat.  Net-nou is daar nie vis nie, dan is daar darem suiker vir die kinders.  Teen die tyd dat hy van buite af inkom waar hy sy gesig onder die kraan gaan was het, staan Marta ook in die kombuis.  Hy kan deur haar pajamas sien hoe maer sy is.  Sy soengroet soos elke oggend en vra of hy uitgaan.  “Ek gaan nou die ander roep.  Ek moet gaan probeer”.  Abel drink sy koffie in stilte.  Hy sien dat Marta nie koffie gevat het nie.  Sy sit met water in haar bekkertjie.  Gewoonlik sou sy nou vir hom koffie in die fles gemaak het,  met twee dik toebroodtjies in sy trommeltjie gepak, sy dag se kos vir op die see.  Nou sien hy,  staan daar net die plastiek Coke bottle met water in.  Hy sê niks daaroor nie.  Hy weet mos.  Toe Abel groet om te loop, fluister Marta sag in sy oor, ”ek bid vir ons”.  Abel sê sag terug dat dit reg is.  Hy weet nie regtig wat anders om te sê nie.  Hy bid al vir jare dat dit moet beter gaan, maar niks.  Elke dag is maar weer ‘n stryd vir oorlewing.  Uit op die water,  waar die son jou van bo en van onder bak tot jou vel begin voel soos die bokkoms wat hulle droog. Elke dag die grootste deel van die vangs afgee.  Dit wat oorbly verdeel en dit dan probeer verkoop. Net om  genoeg geldjies te maak om die brood noodsaaklikste mee te koop.  Bid, nee hy weet nie meer nie.  Dit het nog nooit gewerk nie.  Hier is dit maar elke man vir homself.
Gelukkig bly Piet net twee huisies van hom af.  Toe hy daar kom, sit Piet op die muur en wag.  “Ek het gedink ons sal maar moet uitgaan né?” Abel groet,  en stil val hulle in die pad.  Af hawe toe.  Die Jaftha broers bly nader aan die hawe en toe hulle daar verbygaan, hou Abel reguit aan om die boot te gaan reg kry.  Piet gaan roer die broers.
Toe die eerste lig begin aanrol deur die wolke, trek die bootjie al ander kant die hawemuur.  Die water is nou seepglad en die boot loop maklik.  Abel het reeds besluit om maar tot in die agterbaai te ry en teen die rotsmuurte te gaan probeer.  Na so ‘n wind is die water onder die rotsmuur gewoonlik die skoonste.  Dit is maar gevaarlik daar, maar die kanse is beter.  As die geluk vandag oor hul bly glimlag, kom hulle dalk met ‘n paar galjoene huis toe.  Dit verkoop maklik en maak beter geld. Abel draai die boot se neus terug see toe,  maak die enjin dood en gooi anker af.  Dit is diep hier en die anker eet amper al die lyn op.  Nou wag hulle so rukkie dat die water die boot maak lê soos hy wil.  Die manne kry hul lyne reg.  Hoe meer lyne jy in die water het, hoe beter is jou kanse.  Gewoonlik word daar koffie gedrink en ‘n broodjie geeet sodra almal se lyne uit is.  Dan gesels die manne land en sand oor wat gisteraand gebeur het  en oor wat hulle vandag gaan vang.  Ook wat hulle met die geld gaan doen.  Die stories word ook altyd groter en groter.   Vroeg oggend is almal nog optimisties oor die dag en word daar groot gedroom.  Nie vandag nie.  Almal sit stil en kyk vir die water.  Niemand het koffie of broodjies nie, en die laaste sewe dae se wind het al die drome uit hul uit gewaai. 
Die son begin nou oor die kant van die water loer.  So asof hy kyk wat hulle doen.   “Jou moer man, wat kyk jy” sê Abel,  kwaad vir die water en die natuur.  Niemand anders sê iets nie, maar hulle dink maar dieselfde.   Hoekom moet die wêreld so onregverdig wees.  Hoekom moet hulle so sukkel.  Dit is nie luiheid nie, hulle werk maklik van voor sonop tot na sononder, sonder om te kla. Al wat hulle vra is dat die see vir hulle iets moet terug gee vir die dag se werk.  Nie soos Meneer Delport en baie ander soos hy wat ‘n paar uur op kantoor sit en dan elke dag ryk huistoe gaan nie.  Maar nee, as jy min het, sal jy min kry,  dit sê die Bybel ook mos.  Abel dink weer aan die gebidtery en los weer so vloek af in die water in.
Die son sit nou so halfpad op.  Seker al elf uur.  Daar het nog niks gebyt nie.  Abel kan sien dat die water so half grys lyk, maar dit is juis galjoen water.  Die manne wou al skuif, maar Abel ken die ding. Almal is nou angstig om iets te vang, en as dit nie vinnig gebeur nie, wil hulle skuif na ‘n ander kol.  Jy moet maar sit. Die see is groot en jy kan nie agter ‘n vis aan trek nie, jy moet wag dat hy na jou toe kom.  Abel werk maar spaarsaam met die water, as die son vroeg oggend al so met jou gesels sal hy ‘n man teen een uur behoorlik braai.  Niemand praat juis nie.  Dit is net  sulke enkel sinne met min woorde wat maar elke nou en dan oor die boot kom.
Dit is nou al net na twee.  Abel het een galjoen uitgehaal en Petrus Jaftha ‘n  klein hotnotsvissie. Almal se gemoedere is weer laag.  Piet wou al hê hulle moet oppak en trug gaan huis toe.  Skielik kry Piet ‘n byt en trek ‘n mooi vet galjoen uit.  Amper dubbeld so groot soos die een wat Abel vroeër gevang het.  Almal is nou opgewonde.  Binne ‘n half uur het hulle tussen die vier stuks  agtien visse uit die water gehaal.  Piet s’n bly die grootste.  Net so skielik as wat dit begin het hou die vis op byt. Teen  vyf uur besluit almal dit is tyd.  Die son hang al in die water toe hulle die hawe inry.  Van ver af sien hulle al Meneer Delport se motor staan.   Almal doen stil stil die berekening.   Hier is twintig vis aan boord. Hy gaan seker niks minder as twaalf vat nie. Dit los agt, en hulle is vier. Twee visse per man.  Abel vryf met sy hand oor sy gesig.  Hy voel die sout op hom soos die see op hom droog geword het.  Meneer Delport vat ook altyd die grootstes.   Dit beteken hy vat twee kleiner visse huis toe vir ‘n gesin van ses mense.  Martha moet dit maar weer  maak werk.
Op pad huis toe stap Abel by Ou Mevrou Neetling se huis verby.  Sy staan buite.  “Galjoen gekry Abel” vra sy.  “Ja Mevrou, ek het so twee kleintjies”.  Mevrou Neetling vra hom of hy een aan haar sal verruil. Hy wil nie, want wat eet hulle dan, maar sy is altyd vriendelik en hy stem in.  Sy vat die kleinste een van die visse by Abel en vra hom om te wag.  Toe sy terug kom gee sy hom ‘n geel winkelsak vol goed aan.  “Daar Abel, nou het ons gelyk geruil”.  Abel sê dankie sonder om te kyk en stap kop onderstebo aan huis toe.  Moedeloos.  By die huis sit hy die vis en die sak op die tafel neer, stap weer uit om onder die kraan te gaan was, waarna hy rotse toe loop.  Hy kan nie die gesin in die gesig kyk nie.  Hy het nie woorde nie.

Dit is al laat toe Abel die huis instap.  Iets ruik baie lekker.  Om die kombuis tafel sit Marta en die vier kinders vir hom en wag.  Hulle klap hande toe hy inkom.  Sy jongste dogtertjie spring op en kom val hom om die nek.  Abel verstaan eers nie, dan sien hy die oondskottel op die tafel.  In die middel  lê die galjoen, rondom hom aartappels, uie en wortels.  In elk een se bord lê daar reeds ‘n dik sny bruinbrood met goudgeel botter op.  Abel gaan stil sit.  Almal vat hande en sê dankie vir die kos.  Marta en die kinders vir hul God, Abel vir Ou Mevrou Neetling.  Hy weet.     

Monday, November 7, 2016

Duits-Wes Toere

Duits-Wes Toere

Deur karoo griffel

Dit is die derde aand vandat hy die groep op Windhoek lughawe opgetel het.  Die wêreld om hom word amper dag-helder verlig deur die volmaan wat goudgeel en swanger oor die Namibiese bosveld hang. Hulle slaap vannaand hier by Namutoni in die Etosha Nasionale park.  Môre is dit op Ruacana en dan al teen die Kunene rivier af, Wes.
Dit is windstil vanaand en die rooi vlamme van die doringhout vuur brand kiertsregop.  Die nag is so stil dat die klank van die brandende hout amper steurend is.  Bart sit so klein entjie van die vuur af op sy kampstoel aan sy pyp en suig.  Sy gedagtes is by die dag se rit en meer spesifiek by sy gaste uit Duitsland.
Bart het so amper vier jaar gelede besluit om sy eenman toer-besigheid te begin.  Hy het vir hom ‘n tweedehandse Volkswagen Syncro  gekoop en dit laat opknap na so goed soos nuut.  Toegerus met dakrak, spaarwiele en al die ander noodsaaklike vier-by-vier toerusting.  Toe op die internet begin adverteer.  Hy kry altyd sy kliënte in Windhoek en doen dan een van vier roetes, natuurlik maar die een wat die kliënt verkies.  Sy groepe is nooit meer as vier kliënte nie.  Hierdie  groep wou deur Etosha gaan en teen die Kunene af.  Dit bly ook Bart se gunsteling roete.  Saans as hulle stop, slaan hy gou kamp op, steek ‘n vuur aan en begin met die kos vir die groep.  Na ete was hy op en berei voor vir môre se ontbyt en die dag se rit.  As die kliënte uiteindelik  gaan inkruip, sit Bart nog tot laat alleen by die vuur.
Hierdie groep is anders.  Dit is ‘n getroude man en vrou en haar suster.  Hulle is almal nog jonk en maak ‘n lekker groep uit.  Die suster, Helga is maar twee en twintig en Bart moet beken, besonder mooi.  Reeds van die eerste dag af het sy dit duidelik gemaak dat sy Bart se geselskap bo die van haar swaer en sy vrou verkies.  Bart gee nie om nie, mens doen mos maar wat jy moet doen om jou kliënte gelukkig te hou.  Dit is nou eers die vierde nag van die roete en hier alleen by die vuurtjie moet Bart aan homself beken:  die witkoppie met haar groot blou oë het onder sy vel begin inkruip.  Hy geniet haar geselskap en veral die aandag wat sy aan hom gee.
Toe die vuur uitgebrand is staan hy op om sand op die kole te gooi.  Speel maar veilig.  Hy rol sy eie slaapsak, soos gewoonlik sommer langs die Syncro op die grond oop en gaan lê daarop.  Hy is moeg en die slaap oorval hom vinnig.
Hy word die volgende oggend soos gewoonlik weer net na vier wakker.  Gou word daar vuur gemaak om die koffie aan die gang te kry.  Ontbyt word eers gemaak sodra almal wakker is.  Helga is eerste uit haar tent.  Hy sien haar aangestap kom in haar kortbroekie en T-hemp.  Hy besef weer hoe mooi sy is.  Toe sy langs hom kom sit gee sy hom eers so drukkie om die nek.  Bart gaan gooi vir haar koffie in en toe hy dit aangee, raak hul hande weer.  Hulle gesels oor die dag wat voorlê en oor wat hul als gaan sien.  Helga is baie spontaan en skuif haar stoel tot reg langs hom.  Soos sy gesels raak sy heeltyd aan sy been of arm. Skielik wens Bart dat dit net hulle twee was op die toer.  Toe die ander twee uit hul tent kom, word daar goedig gespot met Bart en Helga omdat hulle soos ‘n verliefde paartjie styf om die vuur sit en klets.
Die dag loop weer goed af en almal geniet die rit.  Daar word gereeld gestop vir koffie en sommer om die groep kans te gee vir foto’s neem.  Hulle was laatmiddag al amper by hul bestemming, Kunene River Lodge, toe Bart op die ingewing van die oomblik besluit om die nag sommer op die wit riviersand langs die rivier by so natuurlike baaitjie,  deur te bring.  Terwyl hy gou tente opslaan en die vuur reg kry,  het Regard en sy vrou solank die stof van hul lyf in die rivier gaan afwas.  Helga het hom gehelp kamp maak en teen die tyd dat die ander twee terug kom, was als gereed. Bart bied die gaste iets koels uit sy minus 40 yskas aan en toe almal rustig is,  verskoon hy homself om ook te gaan was.  Hy stap so ‘n entjie van die groep af weg tot waar hy ‘n lekker diep poel in die rivier gesien het.  Hy skop sommer al sy klere uit en duik in die helder koel water in.  Toe hy opkom hoor hy ‘n geplas agter hom, Hy skrik eers, maar toe hy omkyk sien hy dat Helga hom gevolg het. Sy swem tot by hom en soos sy nader kom kan hy sien dat sy ook min swemklere aan het.  Sy kry hom om die nek beet en druk haarself styf teen hom vas.
Toe hulle heelwat later terug stap kamp toe kan hulle sien dat die ander reeds die vuur aangesteek het.  Weer word daar met hulle gespot, maar Bart geen nie om die.  Helga help hom gou om als vir die braai en die potbrood reg te kry, toe gaan sit hulle almal saam om die vuur.  Helga sit weer styf langs hom, en in haar oë kan hy sien dat sy besonder gelukkig lyk.  Dit raak ‘n lekker aand so langs die rivier en almal kuier tot laat.  Dit was so iets na twaalf toe die getroudes besluit om te gaan inkruip.  Bart en Helga het nog hout op die vuur gegooi en dit was heelwat later toe hulle ook gaan slaap het.  So sonder om dit te bespreek stap hulle vannaand saam na Helga se tent. 

Die volgende oggend het die hele kamp tot amper sewe uur geslaap.  Helga het weer met koffie en ontbyt gehelp.  Bart het so onderlangs na haar geloer en geweet, dit sal lekker wees as die meisiekind hom  vir altyd so kan help.  Hulle sal lekker in ‘n span saamwerk.  Die Syncro het mos darem nie verniet  twee voorsitplekke nie, hy sal steeds vier gaste agter kan inlaai. Daar is nog vyf dae van die toer oor en hy beoog om die Duitsertjie voor dan in ‘n Duits-Wester te verander.  Aan die manier wat sy terug glimlag, kan hy sien dit sal nie te veel harde werk kos nie.

Wednesday, August 10, 2016

Trein na herhinnering

Trein na herhinnering
Deur karoogriffel

Klik-ke-te-klak, klik-ke-te-klak, klik-ke-te-klak.
Die eentonige klank van die treintrok op die spoor soos hy deur die bloedig warm karoo ry.  Ek sit kaal bolyf op die trap terwyl ek die deur met my rug oop hou.  Die kondukteur het al net buite Worcester gewaarsku dat hy my op Matjiesfontein van die trein gaan afsit as ek nie ophou daarmee nie.  Hy is min of meer my ouderdom, en toe ek hom sê dat ons destyds  troepetrein so gery het, het hy net gesnork en aangeloop.
Dit voel nou soos gister wat ek op was Pretoria toe vir sielkundige keuring.  Almal wat vir die eenheid aansoek gedoen het moes vir keuring gaan.  Ek kan onthou hoe ons op De Aar oorgestaan het om te wag vir die aansluiting van Port Elizabeth.  Almal is oor ‘bar’ toe.  Die Hotel De Aar.  Dit was die een bier na die ander.  Jy het gevoel asof jy die hitte kon weg drink.  Toe die trein uiteindelik weer trek was daar omtrent twaalf meisies op wat van die Baai kom.  Hulle was almal jong haarkapsters wat hul “trade test” in die baai moes gaan skryf.  Jy kan jouself net indink.  Ons was seker so tien dienspligtiges en hier word ons geseën met twaalf jong meisies om die pad mee korter te maak.   Ek was die enigste een met rang en kon letterlik kies tussen vier of vyf van hulle.  Vir die eerste twintig minute van die rit het amper almal in die smal gangetjie staan en gesels.  Meeste van die ouens kaal bolyf weens die hitte en natuurlik te veel bier.  Toe begin die manne so een na die ander met ‘n meisie in ‘n kompartement verdwyn.   Ek onthou nog, ons was vier-vier in die kompartemente.   Dit was kort nadat die film “Officer and a gentleman” gewys het, en ek neem aan al die meisies het maar drome gehad, en seker  kort daarna ‘n kind.  Ek het die meisie wat by my agtergebly het genooi om saam met my buite op die trap te gaan sit. Net soos nou.  Ek het in die deur gesit en sy voor my.  Later het ek een van die troepe gekry om vir ons bier te gaan koop.  Ons het daar gesit tot amper twee uur die nag.  Niks gesels nie, dit raas te veel, sommer net gesit, ek met my arm om haar nek.  Sy stil.  Net kort-kort omgekyk en “gesmile”.
Die warm lug droog nou my lippe uit en dit voel asof ek vuil swart stof tussen my hare voel.  Ek staan op en loop in na my kompartement wat ek met twee ander mans deel.  Die een lê en slaap terwyl die ander deur ‘n tydskrif van ‘n aard kyk.  Ek gaan sit op die bankbed met sy groen leer.   Ons is so uur terug deur Beaufort Wes, en dit is nou al donker.  Jy kan nie meer buitentoe sien nie, net jou eie weerkaatsing in die venster.  Sonder om te vra skuif ek die venster oop dat die wind kan inkom en ek kan uit sien.  Ek kan sien dat dit die man wat sit en lees geïrriteerd raak, maar ek gee nie om nie.  Ten minste kan ek nou weer die wiele op die spoor hoor:  klik-ke-te-klak, klik-ke-te-klak.
Ek dink weer aan die aand meer as vyf en twintig jaar gelede.  Ek het nooit  eers haar naam gevra nie.  Al wat ek kan onthou is dat sy oulik was, met lang blonde hare.  Seker gekleur – sy was mos ‘n haarkapster. Sy het saam met my na my kompartement gegaan en ons het saam op die bankbed gaan lê.  Toe ons wakker word het ons die buitewyke van Pretoria gesien.  Sy is gou na haar bagasie toe, waarna ons saam gaan koffie drink het.  Op Pretoria stasie het ek haar gegroet en voorspoed met haar loopbaan as haarkapster toegewens.  Ek kon sien sy wou telefoon nommers of adresse uitruil, maar ek het gemaak asof ek nie weet nie.  Ek het haar op die mond gesoen, omgedraai en weggestap.  Ek kon voel hoe sy my agterna kyk, maar ek het ander planne gehad.
Nou het die lewe ander planne met my.  Ek sit juis nou hier omdat ek graag weer die treinrit wou doen. Die plan is om net weer die volgende trein terug te vat.  Ek het na diensplig gaan werk, en deeltyds studeer.  Met harde werk en bietjie geluk het ek myself vinnig in ‘n goeie beroep bevind.  Goeie geld verdien en vinnig ‘n naam vir myself gemaak.  Toe volg die gewone dinge van trou, huiskoop en begin spaar vir oudag.  Dit het vir amper agt jaar goed gegaan, toe ontspoor my lewenstrein.  Ek kon die werk nie meer vat nie.  Die huwelik was vir my erger as ‘n tronk.  ‘n Vrou wat net wou kompeteer met haar vriendinne oor die grootste huis en duurste motor.  Toe besluit ek om als op te gee, en aan te beweeg. Eers het ek vir twee maande op ‘n vriend se plaas in die Karoo gaan bly.  Hier het ek die ou liefde vir fotografie en skryf wat die korporatiewe wêreld uit my uit gewurg het, herontdek.  Laat nagte voor my ou tikmasjien en bedags met die kamera rond geloop.  Party dae het ek sommer ingery dorp toe en daar in die strate rondgeloop en foto’s geneem.  Niemand het my geken nie en dit het my niks gepla as hulle my skeef aankyk as ek foto’s van hulle neem nie.
Daarna is ek weer huis toe, net om als te verkoop.  Dit was juis toe ek die geld vir die huis in my rekening ontvang, dat ek besluit het om op die treinrit te kom.  Soos ek nou hier sit begin ‘n plan in my kop vorm. Miskien moet ek nie die trein terug vat nie.  Dalk koop ek ‘n Land Rover  en pak die pad daarmee aan. Miskien opry Botswana toe, en vandaar oor Namibië toe.  Ek het my paspoort by my en ek was lanklaas in daardie wêreld.  Dan my pad stadig terug werk Kaap toe, of as ek êrens vashaak, dan is dit ook goed.
Ek moes weer deur die nag aan die slaap geraak het.  Ek raak wakker met ‘n stywe nek van regop sit en slaap.  Ons is iewers tussen Kimberley en Pretoria.  Ek gaan soek koffie in die eetsalon.  Die kelner sê my dat ons drie en ‘n half ure van Pretoria af is.  Ek haal my selfoon uit my sak.  Daar is nog genoeg batterykrag op, en die sein lyk ook goed.  Ek skakel Johan, ‘n oud kollega van my wat nou in Pretoria bly. Hy sou my in alle geval vir koffie ontmoet het.  Hy verseker my dat die verkoopsman by “Land Rover World” maar te gretig sal wees vir so ‘n kontant transaksie en dat hy seker is dat hy kan reël dat hulle my op die stasie ontmoet met my nuwe voertuig.  Hyself sal dit egter nie kan maak nie, aangesien daar probleme by sy werk opgeduik het, en hy nou dankbaar is dat hy die guns vir my kan doen.

Toe ons op Pretoria stasie afklim voel ek amper soos iemand op die lughawe.  Daar, aan die einde van die peron  staan ‘n vrou met ‘n bordjie wat my naam op het vir my en wag.  Toe ek nader stap en myself identifiseer, stel sy haarself voor, bevestig dat sy die papierwerk by haar het,  en dat die Defender buite op my wag.  Ons gaan sit sommer in ‘n restaurantjie waar ek al die dokumente teken en die geld elektronies vir haar oorplaas.  Hoe meer ek vir haar kyk hoe meer verbeel ek my dat sy net soos die meisie van jare terug op die trein lyk.  Ek vertel haar van my planne en nooi haar grappenderwys om saam te kom.  Sy het net gelag en dit vriendelik van die hand gewys.  Ons besigheid was afgehandel, sy het opgestaan, my hand geskud en weg gestap.  Ek het haar lank agterna gekyk.  Jare terug was ek die een wat weg gestap het. Ek het nog ‘n koffie bestel en sommer net sit en dink aan die vreemde spore wat ons so maklik in mekaar se lewens trap. 

Sunday, July 24, 2016

Blikkkiesdorp se mense

Blikkiesdorp se mense
Deur karoogriffel
Blikkiesdorp  is nie ‘n regte dorp nie.  Dit is die lokasie.  Al die “grand“ plekke en regte besighede is in die regte dorp met sy teerstrate.  Daar waar die witmense bly.  Hier in Blikkiesdorp is net twee “mobiles”, die “container” waar die oom hare sny en ook nog die “shebeen”.  Van die “shebeen” mag niemand praat nie, hy is onwettig.
Al die huise in Blikkiesdorp lyk eenders.  Klein vierkantjies met twee vensters en ‘n deur.  Meeste mense het aangebou.  Met sinkplaat en plank.  Dit is ook onwettig, maar niemand gee om nie.  Die huise is in die somer hel warm en in die winter so koud soos ‘n yskas.  Die huise kom nie met plafonne nie en die sinkdakke werk jou gal regdeur die jaar.  Hier is net grondstrate.  Stofpad, soos die anties dit noem.  Hulle sê as hulle die wasgoed oor die heining hang en die poliesbakkie jaag verby, kan jy maar gaan oor was.  Die polisie bakkie ry te veel stof op omdat hy altyd te vinnig ry.  Hier is ook nie padtekens nie.
Deur die week is dit maar stillerig in Blikkiesdorp.  Die meeste van die grootmense werk, kinders is in die skool en die oumense moet by hul huise bly.  Amper elke gesin het ook  ‘n voorkind waarna die grootouma bedags moet kyk dat die kindma kan skool loop.  Saans kom die grootmense moeg gewerk huis toe en moet die kinders verby kom.   Vroeg eet en hulle dan self in die kom gaan was en bed toe.  As ma eers die gordyn tussen die kinders se kooi en haar en pa se bed toe getrek het, moet die kinders stil wees.  Dit is nou grootmens tyd.
Naweke is dit anders.  Vrydag  “pay” die meeste mense en dan word daar kos en bier gekoop.  Almal is vrolik en daar is meer vryheid.  Dit is asof daar sommer ‘n ander “vibe” oor Blikkiesdorp kom.  Die kinders, klein en groot  word toegelaat om tot laat in die strate tussen die huise te speel.  Die groter kinders loop rond en kuier oor en weer waar toesig minder is. Oral speel musiek en almal is vrolik.  Die grootmense maak vuur en drink hul bier.  Almal ken mekaar en daar is ‘n groot kuier.  In en om die huise en sommer in die straat.  Die een met die meeste bier het die meeste vrinne vir die aand.  Eindelik het almal maar ewe min, maar op ‘n Vrydag aand is dit een gemeenskap en almal deel met almal.
Later vanaand as die bier op is en die vure uitgebrand is gaan die pa’s slaap.  Die ma’s begin in die straat na die kleiner kinders soek.   Vannaand was hulle nie, hulle word sommer net afgestof.  As die kleintjies in die kooi is word daar koffie gemaak.  Oral staan buurvroue met koffiebekers in die hand sommer so oor die draad en gesels.  Hulle wag vir die groter kinders om huis toe te kom.  Dit raak laat.  Die ma van een of twee wonder wat die kind gedoen het en of daar weer ‘n voorkind op pad is.  Ai die meisiekinders.  Ten minste kom daar saam met elke voorkind darem ook weer “grant money”.
Op Saterdag word almal bietjie later wakker.  Dit is dorp toe gaan dag.  Almal trek mooi aan en die hele gesin gaan “regte dorp” toe.  Hier en daar loop ‘n kleintjie so ent agter die ander, huil-huil omdat hulle moeg gestap is, maar niemand gee om nie.  Soms sal die ma omdraai om op die kleintjie te skree, maar niemand gee aandag nie.   In die dorp is dit weer ‘n vrolikheid.  Pa kry weer iets om te drink, en ma en kinders gaan in elke winkel in.  Nie om te koop nie, sommer net om te kyk.  Voor hulle huis toe gaan kry die kinders iets lekkers van die kafee en pa koop weer iets vir vannaand.
Teen een uur is al die winkels op die regte dorp toe en Blikkiesdorp se mense is huis toe.  Nou word daar weer in die strate gespeel, rondgeloop en dié wat motors het was hom dat hy blink soos ‘n bottel.  Al die vrouens het hare gewas vir Sondag en loop nou met krullers in die kop rond.  Die mans sit buite in die koelte en domino’s speel terwyl hul bier drink en rugby oor die radio luister.
Sondag staan almal vroeg op.  Daar word gewas en die kisklere word aangetrek.  Net so na nege gaan die huisies se deure oop en die gesinne begin kerk toe stap.  Op pad word daar ewe stemmig gesels.  Die kerk sit stampvol.  Dominee preek weer uit volle bors en maak seker dat almal weet hoe sondig hulle is. Hy vertel hulle dat die Jirre alles weet en alles kan sien.  Van hul sonde tot in hul sake.  Hy verseker hulle ook dat die Jirre hulle maar weer alles sal vergewe.  Amen, dreun dit deur die gemeente.   Dan sing hulle.  Kliphard en met gevoel.  Hulle is dankbaar, want hulle is vergewe.  Party klap hande terwyl ander met hul hande bo hul koppe wuif.  Amper asof jou sondes witter gewas word as jy harder sing.  Dan is dit tyd vir die offers.  Dominee gaan staan self voor met die groot silver kruik.  Nou word almal wat ‘n blaartjie het wat kan “waai” genooi om na vore te kom en vir die Jirre te offer.  In ‘n lang ry kom hulle aan, almal met ‘n geldnoot in die hand, terwyl dominee hulle seën.  As die laaste een in die ry klaar is, gaan dominee sit en een van die diakens kom staan met ‘n sak sodat die wat net munte het om te offer hul beurt kan kry.  Hulle word ook nie geseën nie.

Na kerk is dit huis toe.  Op ‘n Sondag middag is Blikkiesdorp stil.  So asof almal besef, môre is Maandag. Dan begin als weer van voor af.  Vyf dae van werk en moeilikheid.  Nog vyf dae na Vrydag toe, dan leef ons weer! 

Saturday, July 16, 2016

Afpak

Afpak
Deur karoo griffel
Dit is snerpend koud en die wind waai dit met mening van die sneeu bedekte Swartberg af tussen die lae Karoo bossies deur.  Sy asem verys letterlik in die hare van sy snor.  Dit voel vir hom heeltyd asof sy neus loop.  Die wind laat sy oë traan en hy kan lankal nie meer sy vingers voel nie.  Hy dink daar is nou nog so vyftien minute se stap huis toe.  Dan kan hy voor ‘n warm vuur gaan sit.
Hy weet dat niemand anders sy plek ‘n huis noem nie, maar vir hom is dit sy huis.  Al is dit net een groot vertrek met ‘n deur in die middel en twee venster openinge aan weeskante daarvan.  Daar is ook geen glas voor die vensters nie, net houtluike wat van buite oopmaak.  Aan die een kop van die vertrek staan sy bed met ‘n tafeltjie vir die kers langsaan, en aan die ander kop is ‘n groot ou vuurherd.  Voor die vuurherd staan ‘n ou leerbank.  In die middel reg voor die deuropening staan ‘n geelhout kombuistafel en twee stoele.  In die somer dra hy die tafel uit tot onder die wilgerboom waar hy dan sit en skryf.  Hy wou nooit meubels bring nie.  Dit raak later goed wat mens bind.
Soos hy nou stap, swets hy onderlangs en dink dat hy maar die bakkie moes gevat het om die goed langsaan by Neels te gaan haal.  Dit is maar so vyf kilometer as jy hier oor die nek steek, maar nogtans, dit is nou verdomp koud.  Boonop raak die rugsak swaar.  As Surina ook net nie so laat van die dorp af terug gekom het nie.  Nou nog kos maak ook.  Sy het natuurlik weer sit en kuier.  Hy besef dat hy nou onredelik is.  Sy het hom ‘n guns gedoen en hy het die proviand nodig gehad.  Hy het al so lank lus vir vars vleis.
Hy is nou al net mooi drie maande aaneen hier op Afpak.  Hy bly gewoonlik nie so lank nie. Langnaweke of so week op die langste.  Maar die laaste tyd was hy so keelvol van al die dinge in sy lewe dat hy besluit het om ‘n lang wegbreek te maak.   Hy val amper toe sy voet agter ‘n plantwortel haak.  Dit is nou sterk skemer en hy wens hy was al by die huis.  Hy sal dadelik ‘n vuur in die vuurherd pak en sommer so vleisie braai.  ‘n Aartappel of twee in die pot gooi, wat ook sommer daar op die kole gaar word.  Hy sal rustig op die bank voor die vuur gaan sit.  Glas rooiwyn in die hand en sy pyp.  Na ete sal hy nog hout opgooi en tot ounag in die vuur staar.  Dit is gewoonlik sy tyd van voorbereiding vir die volgende dag se hoofstuk of dalk twee.  Hy sal daar sit en soms aantekeninge maak in sy boek, sommer so in die ligglans van die vuur.  Dit bietjie herkou en môre as die son skyn, slaan hy dit op skoon wit papier met die ou tikmasjien uit.  Nie dat hy kan tik nie, maar so met die twee vingers tel hy nogal spoed op.  Miskien sal hy môre die tafel omdra en voor teen die muur in die son gaan sit en werk.  Verbeel hy hom, of voel hy sommer nou bietjie warmer omdat hy nou aan die vuur en môre se son dink.
In die swak lig vorder hy nou stadiger as wat hy gedink het.  Dit is nog maklik so kilo huis toe.  Dit sou lekker gewees het as die vuur al gebrand het as hy daar aankom.  As Erika daar op hom gewag het en hulle ‘n lekker aand voor die vuur kon deurbring.  Erika . . .  hy word sommer weer kwaad. Vroumense.  Hoekom die Bybel hulle “ ‘n maat” vir die mens noem, sal hy nooit verstaan nie.  ‘n Maat is iemand wat dinge saam met jou wil doen.  Wat saam met jou oor die toekoms kan beplan. Nie vroumense nie.  Hulle het hul eie prentjie van die lewe en dan nog hul eie agenda daarvoor ook. Hy is ‘n skrywer.  Dit is wat hy doen.  Daarvoor moet hy hom afsonder en daarvoor het hy “ Afpak”  gekoop.  Juis omdat dit ver van alles is en hier nie TV en ander snert is wat jou aandag aftrek nie.  Juis daarom wil hy die huis minimalisties hou.  Daarom soek hy nie ‘n tuin nie.  Wat daaraan kan sy nie verstaan nie?  Nee, sy wil flenter van een sosiale geleentheid na die ander.  Wil alewig mense oornooi of êrens gaan kuier.  Wil in die stad bly.  Wil die plaas omskep in ‘n oord waarheen sy gaste kan nooi.  Hy wil nie mense hier hê nie!  Is dit te veel gevra?
Dit raak nou goed donker en hy kan nog nie eens die wilgerboom se top sien nie.  Hy is nou sommer gatvol gestap, en die koue doen niks om dit beter te maak nie.  Sy denke oor Erika en haar konstante geneuk in ander rigtings het hom sommer nou weer van voor af kwaad.  Hoekom kon sy nie die “maat” wees wat sy veronderstel was om vir die “mens” te wees nie.  As die Bybel daaroor kan lieg, lieg dit seker oor ander sake ook.  Haar geaardheid, en optrede het baie verander van hoe dit was toe hulle ontmoet het.  Ag, bogger haar.   Sy kan gaan vlieg.
Skielik besef hy dat hy op die werf op gestap het.  Hy kan in die laaste bietjie van die dag se lig sien dat sy venster oop staan.  Dit beteken dat dit nou soos ‘n yskas daarbinne voel.  Hy stap sommer eers by beide vensters om en maak hulle goed toe voor hy die deur gaan oopmaak.  In die flikkerende vlammetjie van sy zippo stap hy na die tafel en steek die kers aan.  Hy haal die rugsak af  en begin die goed op die tafel uitpak voordat hy dit op die rakkie langs die vuurherd pak.  Nou steek hy die vuur op.  Hy staan so rukkie by die vuur om seker te maak dat dit goed brand en sommer ook om bietjie hitte op te tel.  Toe die vuur lekker brand gaan gooi hy vir hom ‘n glas rooiwyn, vat sy pyp-goed en gaan sit gemaklik op die bank.  Hy staan eers weer op en trek dit nog nader aan die vuur. Nou gaan hy rustig deur die ritueel van pyp skoon maak, stop en opsteek.  Die vuur het die vertek nou so ietsie warmer, die rooiwyn smaak goed en hy geniet die pyp.  Hy sal nou-nou kole eenkant toe krap en die skaaprib opsit.  Sy gemoed is sommer ligter.  Hy dink ook nie meer aan Erika nie.  Sy het haar keuses gemaak.

Na ete gooi hy nog hout op die vuur, skink nog ‘n glas wyn en gaan sit weer met sy pyp.  Wat meer wil hy uit die lewe hê?  Miskien het hy nie ‘n maat nodig nie.  Hy is ‘n skrywer en leef in alle geval in sy eie wêreld.  In sy wêreld is dit wat hy hier het vir hom genoeg.

Tuesday, June 21, 2016

Mooie Mariet

Mooie Mariet

deur karoogriffel

Mariet is hier op die dorp gebore.  Haar ma en pa ook.  Haar pa het die winkel voor haar gehad.  Dit was moeilik om te sê wat hy nou eintlik verkoop het - so iets van dit en ‘n bietjie van dat. Tog het hulle altyd geld gehad.  Nie baie nie, maar hulle het nooit aan iets tekort gehad nie.  Almal op die dorp het van hom gehou en graag by die winkel omgegaan.  Nooit by die huis gaan kuier nie, altyd maar by die winkel.
Haar ma was soms huisvrou en soms winkel assistent.  Ook ‘n vreemde vrou, vriendelik maar baie stil.  Hulle was maar huishoenders, baie privaat en altyd op hul eie.  Klein Mariet was altyd by haar ma of pa.  As kleintjie sommer agter die toonbank op ‘n kombers en later as klein dogtertjie altyd aan ma of pa se hand.  Sy was van kleins af mooi.  Lang bruin hare wat so wil-wil na blond neig.  Mooi groot oë en vol mond. Lank op die been ook.  Sy was ook altyd vriendelik en nogal slim ook.  Almal het altyd gedink sy sal na skool gaan leer.  Haar ouers het haar so half snaaks groot gemaak.  Dit het altyd gelyk asof daar geen reëls was nie. Tog was sy baie mooi gemanierd en nooit in enige moeilikheid nie.  Almal het van haar gehou.
Daar was egter van altyd af iets snaaks omtrent die kind.  Mense het daaroor gepraat maar kon nooit hul vinger daarop lê nie.  Soms was sy klein, en dan weer sommer ‘n regte grootmensie.  Altyd besig met stories skryf of prente teken.  Nogal goed ook.  Die skool wou soms van haar werk vir kompetisies inskryf, maar sy het altyd geweier.  Baie kennisse gehad, maar ook baie alleen.  Sy was maar altyd in haar eie wêreld.  As kind al, altyd soos ‘n gypsy aangetrek met goed in die hare gevleg, armband en baie krale en hangertjies.  En dan haar oë.  Daardie groot geel groen oë. Dit het altyd gevoel asof sy in jou, of in jou lewe kan inkyk en alles sien.
Sy was ‘n laatlam. Toe Mariet klaar maak met skool was beide haar ouers al aan die ouer kant.  Nie meer lus vir  werk nie.  Mariet, wat toe al baie gereeld in die winkel gewerk het, het toe te vertelle dat sy haar ouers vir ‘n jaar wil uithelp sodat hulle kan rus voor sy aanbeweeg in die lewe.  So het sy die winkel oorgevat.  Stadig maar seker het die “te-kope” in die winkel verander.  Die dorpsmense dit steeds besoek en daar gekoop of sommer met haar gaan gesels.   Toeriste ook.  Die eerste ding wat sy gedoen het was om die binnemure te verf.  Die agterste muur so diep fluweel wynrooi, en die ander mure amper die kleur van heuning.  Dit was mooi en het die atmosfeer in die winkel ten goede verander.  Toe het die aanbieding begin verander. Juwele en krale wat sy self geryg het.  Altyd iets vreemds en anders as wat jy ooit sou verwag, maar mooi en smaakvol.  Volgende het sy begin met die klere.  Blykbaar self ingevoer van ‘n vreemde ver land.  Iets tussen  hippie en gypsy.  Mooi goed, baie gewild by almal.
Saam met die winkel het Mariet ook verander.  Sy het nooit saam met die ander jong mense uitgegaan nie.  Stiller geword en haar meer tot die huis gekeer.  Altyd doennig met haar eie.  Die jaar het later drie geword.  Mariet se ma, en toe haar pa, is kort hierna oorlede, niks meer as twee maande uit mekaar nie.  Stil, so amper sonder rede.  As jy vir Mariet gevra het daarna het sy altyd dieselfde geantwoord: “My pa het gesê dat hulle klaar is en dat ek nou reg is om op my eie aan te gaan”. 
Mariet het in die huis aangebly en die winkel bly bedryf.  Sy het begin om half-edelstene en kristalle aan te koop en te verkoop.  Sy was ook heel kundig op die gebied en kon jou als daaroor  vertel, van waar dit vandaan kom, tot die “helende” eienskappe van die stene.  Sy het  altyd met ‘n pendulum rondgeloop en het als daarmee getoets. Niemand het geweet of dit ‘n nuwe ding van haar was en of sy dit maar altyd gedoen het nie. Toe volg die kruie en die gesondheids produkte.  Sy het gesê dat die pendulum haar in die rigting gewys het.  Ook hieroor het sy baie kennis gehad en heel gou het die dorpsmense haar om haar raad gevra en die produkte begin koop.  Die ouer inwoners van die dorp het te vertelle gehad dat sy die kennis van die kristalle en stene by haar pa geleer het en die kruie by haar ma.  Hulle was glo kundiges op hul gebied.  Daar is nou al na haar verwys as “mooi Mariet, die gypsy”.  Hulle het haar respekteer en geglo dat sy bo-natuurlike kennis van die kristalle en kruie het.  Hoewel die toeriste die winkel aanvanklik besoek het omdat dit interessant was, het die stories nou al oor die dorpsgrense geloop en het hulle haar ook kom opsoek vir raad.

Intussen het Mariet net mooier geword. Vreemder aangetrek en meer handgemaakte armbande en juwele gedra.  Steeds met die mooiste langste hare.  Nooit in verhoudings belang gestel  nie en nooit getrou nie.  Sy was maar altyd net Mariet. Die jare het gekom en gegaan.  Mariet het ouer geword, maar dit nooit gelyk nie.  Die mense reken sy was agt en veertig toe dit gebeur het.  Een oggend het die winkel net nie oopgemaak nie.  Op die deur was net ‘n nota: “Ek is ook klaar”.  Net dit.  Niemand het haar ooit weer gesien nie.  Mooie Mariet was net weg.  Weg, want sy was klaar.

Sunday, June 19, 2016

Uit die verlede

Uit die verlede
Deur karoogriffel

Sagte Franse musiek, gemeng met die geur van goeie koffie, skep ‘n rustige atmosfeer in die koffiewinkel. By al die tafeltjies sit mense. Sommige vrolik en amper luid, ander rustig besig met hul eie sake.  Dit is eers as jy dieper die winkel instap dat jy die stil man alleen agter in die winkel by sy eie tafel sien.  Hy is groot, met lang hare en ‘n bosbaard wat maak dat jy nie sy gesigs uitdrukking behoorlik kan bepaal nie.
Anneline stap vinnig op hom af. Sy is lank en skraal met lang rooi hare wat op haar heupe hang.  Die hakke van haar skoene “klik” duidelik tussen die stemme van die geselsende mense op.  Die netjiese snyerspakkie wat sy aan het gee haar ‘n profesionele voorkoms.  Sy kom reg voor die tafel tot stilstand en steek haar hand na hom uit.  “Ek is Anneline, ek neem aan dat jy Waldo is”.  Hy kyk nie op nie, maar sê duidelik,”Walter”.  “As-skies” vra sy, in ‘n stemtoon en gepaardgaande gesigsuitdrukking  wat dit duidelik stel dat sy nie gewoond is daaraan om deur ander tereggewys te word nie.  Eers nou kyk hy op, en antwoord rustig maar duidelik, “ Jy het gevra of ek Waldo is, toe help ek jou reg en sê Walter. My naam is Walter en die feit dat jy Anneline is, beteken dat dit wel ek is na wie jy soek.  Jy is die prokureurtjie wat na baie jare skielik haar ma begin soek, en ek is die privaatspeurder wat haar vir jou gaan opspoor.  So, noudat ons altwee weet wie is wie, en wat jou verwagting is, sit dan bespreek ons my koste”.
Anneline is skoon uit die veld geslaan deur die man se amper onbeskofte maniere en die feit dat hy met haar praat asof sy ‘n kind is.  Sy staan nog steeds met haar hand na hom uitgestrek, maar wonder nou of sy nie net hier moet omdraai en wegstap nie.  Voor sy kan besluit, staan hy op en trek vir haar ‘n stoel oorkant hom uit.  Hy druk haar met sy hand op haar skouer daarin plat.  “Koffie?” vra hy en gaan self weer sit.  Hy wag nie vir haar antwoord nie, maar wink die kelnerin nader en bestel koffie. “Bring sommer ‘n paar toebroodjies saam.  Ham en kaas!” beveel hy die kelnerin en voeg amper as nagedagte by: “sy is my kliënt, en die kliënt betaal vir al my uitgawes.”  Nou wend hy hom weer na Anneline wat nog nie ‘n woord kon inkry nie. “ My tarief is duisend twee honderd per dag plus al my uitgawes aangegaan in die uitvoering van die taak.  Ek neem aan dat dit jou pas?  So, vertel my als wat ek moet weet.  Begin by jou geboortedatum en plek van geboorte en “ …  Anneline luister nie meer nie.  Toe die kelnerin terugkom met die bestelling hou die man voor haar op met praat.  Dit gee haar die oomblik om tot verhaal te kom.  Sy wag haar kans mooi af en toe die kelnerin omdraai en wegstap spring sy hom netjies voor. “Walter is dit?” sê-vra sy.  Nou kyk, Walter, as ek jou kliënt is, of gaan wees, behandel my dan asseblief voortaan soos ‘n kliënt”.
Walter sit en kyk haar stil aan, sonder om haar te probeer onderbreek terwyl sy behoorlik teenoor hom uitvaar oor sy sogenaamde aannames en gebrek aan maniere.  Toe sy uiteindelik klaar is, vra hy ongestoord, asof die tussenspel glad nie plaasgevind het nie:  “ ‘skies, ek het nou nie mooi gehoor wat jou plek van geboorte was nie.  Sien, dit sal maar die logiese afskoppunt in die ondersoek wees”. Anneline kan haar ore nie glo nie.  Het hy nou net mooi niks gehoor van haar aanmaning nie of gee hy net nie om nie?  Hy begin dan sommer net weer waar hy opgehou het.  Sonder dat sy dit bedoel antwoord sy hom tog. “Prins Albert, op die drie en twintigste September negentien een en negentig”.  “Mooi, sê hy nou, dit is ‘n klein plekkie, en al is dit lank terug, ons sal haar opspoor”.   Anneline wil eers iets sê oor die aanmerking van “lank terug”.  Dink hy dalk sy is oud?  Maar sy bedink haar liewer.
Hy het nog ander besonderhede gevra en soms aantekeninge daaroor gemaak.  Toe hulle klaar is het sy die kontrak wat hy na haar uithou geteken waarna sy gegroet en weggestap het.  Sy dink weer aan die man se manier van dinge doen.  Hopelik kry hy darem resultate.  Sy besluit egter om voortaan liewer per e-pos of as dit moet, telefonies met hom kontak te hê.  Sy het regtig nie lus vir enige herhaling van die dag se episode nie.
Dit is nou al amper ‘n week na hul ontmoeting en daar was nog geen nuus van Walter nie.  Sy het maar so pas by die woonstel gekom na ‘n besige dag op kantoor.  Haar ongemaklike skoene het sy sommer by die deur al uitgeskop en in die kamer haar snyerspakkie vir ‘n groot ou T-hemp verruil.  Nadat sy vir haarself ‘n glas koue witwyn geskink het, is sy uit op die balkon waar sy neergeplons het op een van die twee groot ou bamboes stoele.  Sy het net begin om die sonsondergang te geniet toe die deurklokkie lui.   Vir ‘n wyle het sy dit oorweeg om nie te gaan oopmaak nie.  Sy het rus en vrede nodig na die spannende dag op kantoor.  Sy staan tog maar op en stap deur toe. Sy is so moeg dat sy nie eers soos gewoonlik deur die loergaatjie kyk om te sien wie dit is nie.  Sy maak sommer net oop.
“Grote Griet! So jy kan soms soos ‘n gewone mens aantrek en sommer net jou ore laat hang.”  Dit is Walter wat voor haar staan, en soos sy hom nou al by die eerste ontmoeting leer ken het, maak hy maar weer net soos hy wil.  Hy stap amper bo-oor haar die vertrek binne sonder dat hy groet, sê hoekom hy hier is of dat sy hom innooi.  Hy maak die deur agter hom toe, en begin sommer deur die leef area stap. Hy sien die oop balkon deur en stap daar uit. “ Magtig, maar jy het ‘n mooi uitsig van hier!  Kom ons sit sommer hier.  Bring vir my ook ‘n glasie wyn, rooi as jy het, wit gee my sooibrand”.  Annelien is weereens uit die veld geslaan.  “Ja, kom gerus binne en maak of dit jou plek is. En ek gee nie om dat jy my rond order asof ek jou slaaf is nie, my heer en meester”, sê sy so sarkasties as moontlik.  Hy sit egter al en sy stap maar kombuis toe om vir hom sy drankie te gaan gooi. “Ek hou van jou skrapse kleredrag”, sê hy met ‘n groot glimlag op sy gesig toe sy die glas oorhandig.  Anneline besef nou eers dat sy net ‘n lang T-hemp aan het, maar weier om hom te laat sien dat dit haar pla.  Toe sy gaan sit, vra sy hom wat die rede vir die besoek is.  “Jy het my gehuur om iemand op te spoor en ek is dus hier om terugvoer te gee”.  Nou eers sien sy die groot bruin koevert wat op sy skoot lê.
“Anneline, vra hy en noem haar nou vir die eerste maal op haar naam, vertel my eers, was jy ‘n weeshuiskind of het jy by aanneem ouers groot geword?”  Sy wil eers vra wat presies dit met die opdrag uit te waai het, maar bedink haar weer en antwoord:  “Ek is aangeneem direk na geboorte.  Ek het in Durbanville by my stiefouers groot geword”.  Terwyl sy praat verskuif haar blik na die ondergaande son. Sy vou haar voete op die groot stoel onder haar in en Walter kan sien dat sy rustig word terwyl sy nou vertel sonder dat hy verder hoef te vra.  “Hulle was goeie mense en ek het ‘n baie gelukkige kinderlewe gehad.  Nooit iets te kort gehad nie, veral nie liefde nie.  Na skool het my ouers my universiteit toe gestuur en daarna my met die woonstel wat hulle vir my gekoop het verras.  Hulle was wonderlike mense”.  Sy bly stil en Walter kan sien dat sy emosioneel geraak het. Na ‘n rukkie van stilte vra hy sag,    ” Was?”  Annelien draai nou haar kop in sy rigting asof sy skielik weer besef dat hy langs haar sit.  “My ouers is drie maande gelede in ‘n motorongeluk oorlede.  Albei, op slag.  Dit is hoekom ek nou weer soek na iemand om my eie te noem.  My biologiese ma het geklink na ‘n opsie.  Weer het dit stil geraak tussen hulle.
Walter tel die koevert op, maar gee dit nie vir haar aan nie.  “Ek het jou ma opgespoor. Voor ek dié vir jou gee, wil ek egter eers weet:  gegewe jou goeie herhinneringe aan jou kinderlewe en jou aanneem ouers, die geluk wat jy tot nou onlangs beleef het, en hoe jy jouself sien en ken, wil jy regtig die risiko loop om ‘n verlede oop te krap wat jou lewe op sy kop kan draai?”  Anneline wil antwoord, maar hy wys haar om te wag. “Kom ek vertel jou deel van die feite wat ek nou ken en dan dink jy daaroor.  Jou biologiese ma is self ses jaar gelede oorlede.  Daar is dus regtig geen kans om met haar herenig te word nie.  Sover jy dus nou weet het jou aanneem ouers en jou biologiese ma reeds gesterf en daar is niks wat jy daaraan kan verander nie.  Jy ken reeds jou verlede en het goeie herhinneringe daarvan.  Ek vra jou weer, wil jy regtig die risiko loop om nie te hou van wat in die koevert opgesluit is nie.”
Nou sit Anneline sonder woorde.  Sy kyk na die laaste strepie van die son soos dit onder die horison verdwyn.  In stilte sit hulle so tot dit donker is.  Nou staan sy op en stap binne-toe. Toe sy uitkom het sy ‘n sweetpak aan en die bottel rooiwyn in die hand.  Sonder om te vra gooi sy weer vir hul albei  ‘n drankie.  Sy gaan sit op die stoel langs hom.  Eers nou praat sy weer.  “Is dit so sleg?”  Walter wag so rukkie voor hy antwoord, “ek het nie gesê dat dit sleg of goed is nie, ek sê net dat jy vandag net mooi herhinneringe in jou lewe het en dat hierdie inligting, goed of sleg, dalk net meer hartseer sal bring”.

Hulle het seker nog ‘n uur so gesit en gesels oor ander dinge.  Walter het haar so een en ander oor homself vertel en hy het haar bietjie oor haar lewe buite die kantoor uitgevra.  Toe hy uiteindelik opstaan om te vertrek, het hy die koevert na haar uitgehou.  Anneline het gemaak of sy dit nie sien nie, en hom gevra wat sy hom skuld.  Walter het verstaan dat sy besluit het om nie die koevert te vat nie. “ Ek sal die rekening aan jou pos” het hy gesê, haar hand geskud en vertrek.  Sy het skielik besef dat sy hom nie weer sal sien nie en dat hy ook nie die rekening aan haar gaan stuur nie.  Toe sy die deur toedruk het sy met haar rug teen dit gaan staan, en dink oor die vreemde man wat nou net hier uit is.        

Wednesday, February 24, 2016

Beulblaser

deur karoogriffel

Dit wat my altyd sal bybly van dié dag, is die kort mannetjie met sy bamboesbeul.  Hy het op sy uitkyk gestaan, en hom daardie dag geblaas asof sy eie lewe daarvan afhang.  Hy het hom net een maal geblaas. Net met een lang asem, lank en diep.  Asof hy sy siel los uit sy maag uit gaan blaas.  Dit het gevoel asof die bas, lae frekwensie gedreun wat by sy beul uitkom, die spasie gevul het.  Dit was nie sommer net skielik oral nie.  Dit het van hom weg beweeg en asof sigbaar, uitgekring tot die swaar klankgolf regoor die hele baai gehang het.  Almal het dit gehoor.  Van die mense wat op die hawe gewerk het, tot die vissermanne op die rotse, tot die bruinmense in hul klein witgekalkte huisies  anderkant die groot duin.  Toe was dit skielik doodstil.  Die klank het nie vervaag nie, dit was sommer net weg.  ‘n Swanger stilte het oor die baai gehang.  Almal het tot stilstand gekom.  Dit was ‘n oomblik gevries in tyd.

Toe begin almal gelyk beweeg.  Van waar ek gestaan het het dit soos ‘n miernes gelyk, net, almal het in verskillende rigtings beweeg.  Dit het behoorlik gegons, en ek kon nie uitmaak of dit regte klanke was en of dit die vibrasie van die skielike energie was wat so duidelik hoorbaar was nie.  Mense het almal in verskillende rigtings begin hardloop.  Die hele prentjie wat hom voor my afspeel het my ontstel, aangesien ek glad nie geweet het wat aan die gebeur was nie.  Verskillende goed het deur my kop gemaal.  Was dit ‘n vorm van ‘n noodsein?  Was daar ‘n brand of dalk ‘n tsunamie op pad?  Dit het deur my kop geflits dat dit min of meer die prentjie moes wees in die dae van die Tweede Wêreldoorlog as daar ‘n lugaanval gekom het:  eers die waarskuwing en dan die geskarrel na veiligheid.

Teen dié tyd het die mense behoorlik gehardloop asof iets hul bedreig.  Binne minute het amper almal van die strate verdwyn.  Net hier en daar was iemand sigbaar.  Toe net so skielik weer was almal terug op straat – nou het almal in dieselfde rigting gehardloop.  Almal met ‘n emmer of groot skottel asook iets wat lyk soos ‘n groenerige doek of laken.  In hul haas om eerste by hul bestemming te kom, was daar aan mekaar gestamp en gestoot.  Dit was duidelik dat almal net een doel voor oë gehad het en dit was om eerste by hul bestemming aan te kom, maak nie saak wat nie.

Dit het my weer ontstel aangesien ek nog nie geweet het wat aan gaan nie, maar die inwoners van die baai was beslis haastig om iets belangriks te gaan doen.  Ek self het nou saam met die stroom beweeg.  Hier en daar het ek iemand prober vra om my te sê wat aangaan, maar hulle was almal op hul eie missie en het dit nie belangrik geag om my te antwoord nie.  Dit het nou vir my duidelik geword dat die mense op pad was strand toe.  Ek kon nou sien dat die groen material stukke visnet is. Toe daar ‘n ouer man by my verbykom, probeer ek weer: “wat gaan aan ou vriend, waarom hardloop almal?”   “Het meneer nie die beul gehoor nie”, vra die man terug, en in sy oë kan ek sien hy kan dit regtig nie glo nie.  Ek wil sê dat ek dit natuurlik gehoor het, maar weet nie wat dit beteken nie.  Die man kyk my steeds ongelooflik aan terwyl hy verder stap.  Toe hy so vyf meter van my af is steek hy vas en draai om.  Sy gesigsuitdrukking lyk soos iemand wat regtig kwaad en teleurgesteld is.  Hy stap aggressief terug tot voor my en kyk my in die oë.  “Dit is die blerrie sardyn run man!  Dit is die een dag waarop ons net kan skep.”  Sonder ‘n verdere woord draai hy om en stap weg terwyl hy nog steeds sy kop in ongeloof skud.

Teen die tyd wat ek op die strand kom lyk dit asof die hele dorp in die water is.  Knie diep staan hulle en skep met die nette.  Dan word daar uitgehardloop en die klein bliklyfies word uit die net in die emmers gegooi. Die vis wat mis val, word ook nie opgetel nie, daar is genoeg om weer te gaan haal en die mense hardloop net weer terug water toe.   Vir amper ‘n halfuur het dit so aangegaan.  Toe stop dit so stadig. Mense vat hul emmers en skottels vis en begin huis toe beweeg.  Almal gesels nou vrolik en elke gesig het ‘n glimlag op.  Die erns is verby.  Van die ouer mense en kinders loop met winkelsakke op die strand rond en tel al die blikvissies op wat die mense laat mis val het.   Selfs hier is genoeg vir almal.

Dieselfde man van vroeër kom van die water af in my rigting gestap, met ‘n groot emmer vol vis op sy skouer getel.  Soos hy nader kom glimlag hy ook nou vir my.  Hy stop voor my en sit sy emmer in die sand voor my neer. “Sien meneer, dit is waaroor dit gaan, vannaand is dit vis oor die kole en more maak ons flesse vol kerrievis wat maande gaan hou”.  Ek kan sien dat hy goed voel.  “Meneer is seker ‘n toeris.  Dit is hoekom jy nie weet nie.  Van die beulblaser en die vis”. Hy buk af emmer toe en haal drie visse uit.  “Vat die vir meneer.  Gooi hulle op growwe sout tot vannaand en dan gooi jy dit op die rooster.  Lekkerste vis was jy ooit sal eet”.  Ek steek my hande  uit en neem die vis by hom. “Dankie”.  Sonder om te groet tel hy weer sy emmer op sy skouer en stap weg.


Ek maak toe soos hy voorgestel het, en die aand sit ek langs die see, met die musiek van die branders in my ore en smul aan drie klein vissies wat deur die kort mannetjie en sy beul aangekondig was.

Tuesday, February 2, 2016

Die nag

deur karoogriffel


Dit was nog donker toe hy wakker word.  Die fosfor wysers op sy ou Big Ben alarm wys dat dit nou net na vier uur is.  Hy weet dat die tyd reg is, want hy kan die dowwe “klik-klik” van  die ou klok hoor. Hy kan nog goed onthou, hy en Adel het dit nog by die Koöperasie in Sutherland gekoop.  Dit is al amper drie en vyftig jaar gelede.  Vir die laaste ses jaar al word hy soggens alleen langs die klok wakker.  Adel is vandag presies ses jaar gelede van hom weg geneem.   

Albert kan aan sy lyf voel dat hy maar sal moet opstaan.  Dié wil nie meer so lank in die bed bly nie.  Dit is die ure tussen ses uur saans en agt uur soggens wat vir hom die langste is.  Dit is sy alleen ure.  Niemand om mee te gesels nie, net die kraak van die sink dak wat afkoel na die lang dag se hitte.
Hy en Adel het mekaar ontmoet deur gesamentlike vriende.  Dit was baie jare terug.  Hy was ‘n jong polisieman, en sy het by die plaaslike sentrale gewerk.  Hy kan nog onthou hoe hy altyd gebel het, net om te hoor hoe sy “nommer asseblief”gevra het.  Dan het hulle lekker gelag en weer gegroet.  Daar was nooit kinders nie.  Hulle het later jare daarmee vrede gemaak.  Hulle het vir mekaar geleef.  Adel het so vier jaar na die troue opgehou werk.  Hulle wou haar laat nagskof werk, en Albert was net nie daarvoor te vinde nie.  Hy het altyd gesê, “Ek het nie getrou om alleen te slaap nie”.   Van toe af was sy ‘n huisvrou.  Albert het elke dag na werk kon aansit by die lekkerste etes wat hy kon droom.   Nooit vervelig nie.  Na ete het hulle saam opgewas en dan tot laat met mekaar sit en gesels.  Hulle het ook jaarliks met verlof gegaan.  Altyd in ‘n nuwe rigting.  So het hulle saam die hele land deurkruis en leer ken.  Dit was die goeie ou dae.

In die kombuis maak hy vir hom koffie waarmee hy op die voorstoep gaan sit.  Sy polshorlosie wys dat dit nou al vyf uur is.  Die dag breek stadig vanuit die ooste.  Adel het altyd gevra of hy ook kan sien hoe die dag vanuit die donker aangerol kom.    Dit word gelukkig in die somer vinnig lig.  As die nag se donker eers verdryf is, voel hy klaar beter.  Binnekort sal die bekende gesigte weer voor die huis begin verby stap oppad werk toe.  Almal sal groet en Albert groet gretig terug.  Amper bly om sy eie stem te hoor.  Dan stap hulle verder, elkeen op sy eie pad om sy eie dag te begin.

Albert gaan was sy gesig en trek skoon aan.  Hy gaan elke dag dorp toe.  Hy stap sommer.  In die winkel gesels hy met die personeel wat al gewoond is aan sy roetine.  Hy koop brood en maalvleis.  Elke dag, net dié dag se porsie.  Dit verseker dat hy môre weer kan kom.  Terug by die huis is sy tuinman al daar.  Daar word eers koffie gedrink en bietjie gesels.  Dan word die tuinwerk gedoen.  Daar is nie baie nie, aangesien hulle dit elke tweede dag doen.  Bietjie onkruid uittrek, natmaak, en een of twee plantjies in ‘n potjie uitplant of verplant.  Dan middagete wat Albert voorberei en die twee saam agter by die tuin tafel sit en eet.  Na ete vertrek die tuinman en Albert gaan rus ‘n bietjie in die kamer op die bed, weg van die hitte af.  Hy slaap nie, dit is reeds moeilik genoeg om die nag deur te slaap.

Teen vier uur is Albert weer buite met sy koffie.  Van nou af begin die mense weer almal huis toe stap.  Weer dieselfde ou gesigte.  Weer die groet en die woordjie hier en daar wissel oor die dag.  Dan verdwyn hulle weer elk na sy eie huis waar sy huismense vir hom of haar wag.  Albert sit hier tot die laaste mense veby is.  Dit is sy geselskap.  As hy op sy horlosie kyk en sien dit is nou na ses, weet hy dit was dit vir die dag.  Nou kom die lang stil en alleen aand.  Hy stap maar in en sluit die deur agter hom.

In die kombuis gaan sit hy by die tafel.  Hy sal nou-nou die bietjie maalvleis van vanmiddag  warm maak en saam met ‘n broodjie eet.  Sy oog vang die radio en vir n oomblik oorweeg hy dit om dit aan te sit, maar hy weet al dat dit nie sal werk nie. Die radio doen iets aan die gehoor apperaatjie in sy oor wat maak dat hy liewer die stilte verdra.  Hy kan ook nie meer lees nie. Die bril werk nog vir ver sien, maar lees is ‘n ander storie.   Hy rek die aand so lank as moontlik voor hy eet, want hy weet al:  as hy klaar opgewas het wil hy nie meer hier sit nie.

As hy klaar opgewas het gaan hy stort.  In die kamer sien hy dat dit al amper half nege is.  Hy het vanaand goeie tyd opgemaak.  Hy sal maar gaan lê.  Snaaks, met die lig af, hoor hy die dakplate kraak soos dit afkoel.  Hy weet nie hoe lank hy so gelê het nie.  Soos elke aand het die alleen weer swaar in hom kom lê;  dit was asof dit fisies gepyn het.  Die verlange was groot.  Hy het weer gevoel asof die pyn van die alleen en verlang regtig in sy hart was.  Uiteindelik het hy ingesluimer.  Sy asemhaling was so swak dat dit nie hoorbaar was bo die “klik-klik” van die ou Big Ben langs die bed nie.  Die wysters van die klok het stadig deur die nag ure gedraai.  Dit was later na vier maar Albert sou nie weer wakker word nie.  Die pyn is verby.  Hy sal nooit weer deur so lang donker aand alleen hoef te sit nie.  Toe die mense die oggend voor sy huis verby stap, op pad werk toe, het so drie of vier gewonder hoekom Albert nie vanoggend op die stoep sit nie.